Δελφικές Ἐντολές: Ἡ κληρονομιά τῶν Ἑλλήνων

Οἱ Δελφικαὶ Ἐντολαί, ὡς ἀέναα διδάγματα σοφίας, ἀποτελοῦν θεμέλιον τοῦ ἠθικοῦ καὶ πνευματικοῦ βίου τῶν Ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ἀναγράφονται ὡς σύντομες, περιεκτικὲς φράσεις ποὺ ἀπεδίδοντο ἀπὸ τοὺς σοφοὺς τοῦ ἀρχαίου κόσμου καὶ ἀποτυπώθηκαν εἰς τὸν ναὸ τοῦ Ἀπόλλωνος ἐν Δελφοῖς, τὸ πάλαι ποτέ κέντρον τῆς θρησκευτικῆς καὶ πολιτιστικῆς ζωῆς τῆς .

Μέσα ἀπὸ τὴν λιτότητά τους, οἱ Ἐντολαὶ ἐξέφραζαν ἀρχὲς ὅπως τὸ «Γνῶθι σαυτόν» καὶ τὸ «Μηδὲν ἄγαν», ποὺ καθοδηγοῦσαν τὸν ἄνθρωπον πρὸς τὴν αὐτογνωσίαν, τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν εὐδαιμονία.

Ἡ ἔρευνα περὶ τῶν Δελφικῶν Ἐντολῶν ἀνοίγει ἕναν διάλογον μὲ τὴν ἀρχαία σκέψιν καὶ δίνει τὴν δυνατότητα νὰ κατανοήσωμεν καλλίτερον τὴν ἐννοιολογικὴν τοῦ ἠθικοῦ λόγου ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ πλαισίῳ.

Δελφικές ἀντολὰς: Ἡ κληρονομιά τῶν Ἑλλήνων Τὰ Δελφικά Παραγγέλματα εἶναι οἱ ἐντολές ποῦ ἄφησαν στοὺς Ἕλληνες οἱ σοφοί τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδος.

Μία πολύτιμη κληρονομιά γνώσης καί βοείας γιὰ τίς ἐπερχόμενες γενεές.
Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες Ἱερεῖς δὲν ἔδιναν συμβουλὲς ούτε ἄκουγαν τίς ἐξομολογήσεις τῶν πιστῶν, ἀλλὰ ἀσχολοῦνταν μόνο μὲ τὴν τέλεση τῶν θυσιῶν καί τῶν ἄλων ἰεροτελεστιῶν.
Ή ἠθική ἐκπαίδευση καί καθοδήγηση τῶν πολιτῶν ξεκινοῦσε μὲν ἀπὸ τοῦς παιδαγωγοὺς καί παιδοτρίβες τῆς νεαρής ἡλικίας, ἁλλὰ συνεχιζόταν ἀργότερα στὰ μαντεῖα, ἃ ὁποῖα, ἐκτός ἀπὸ τὶς χρησμοδοτήσεις τους γιὰ τὰ μελλούμενα καὶ τὶς θελήσεις τῶν θεῶν, ἔδιναν καί ἔνα πλῆθος ἠθικῶν παραγγελμάτων καὶ προτροπῶν συμβουλευτικοῦ χαρακτῆρα γιὰ τὰ προβλήματα τῆς καθημερινῆς ζωῆς.
Περίοπτη θέση βέβαια, κατεῖχε σὲ ὅλα αὐτὰ ,τὸ διάσημο σὲ ὅλο τὸν κόσμο Μαντεῖο τῶν Δελφῶν, τοῦ ὁποίου τὰ ὀμώνυμα ἠθικὰ παραγγέλματα εἶχαν καταγραφεῖ στοὺς τοίχους τοῦ Προνάου τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἀπόλλωνος ,στὸ ὑπέρθυρο ή ἀκόμα καὶ σὲ διάφορες στῆλες ποῦ εἶχαν τοποθετηθεῖ περιμετρικά στὶς πλευρές τοῦ νοῦ
Τὰ 147 Δελφικά Παραγγέλματα ή Πυθίας Γράμματα, ἦταν λιτά ἀποφθέγματα ἐλαχίστων λέξεων καί ἀνῆκαν στοὺς 7 σοφούς τῆς ἀρχαιότητας: Τὸν Θαλῆ τὸν Μιλήσιο, τὀν Πιττακό τὀν Μυτιληναίο, τὀν Βία τὀν Πρηνεύ, τὀν Σόλωνα τὀν Ἀθηναῖο, τὀν Κλεόβουλο τὀν Ρόδιο, τὀν Περίανδρο τὀν Κορίνθιο καί τὀν Χίλωνα τὀν Λακεδαιμόνιο.
Στὸ ἀέτωμα τοῦ νοῦ δέσποζαν τὰ τρία σπουδαιότερα Δελφικά Παραγγέλματα, τὰ ὁποία εὔκολα μποροῦσε νὰ διακρίνει ὁ πλησιάζων ἐπισκέπτης: Κάτω ἀριστερά τὸ ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ (νὰ γνωρίσεις τὀν ἑαυτό σου).
Κάτω δεξιά τὸ ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ (νὰ κάνεις τὰ πάντα με μέτρο, αποφεύγοντας τὴν ὑπερβολή).
Ἀνάμεσα τους, στῆ κορυφή, τὸ περίφημο «ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ Ε» (ή ΕΙ), γιά τὸ ὁποῖο ὁ ἱερέας τῶν Δελφῶν Πλούταρχος ἔγραψε ὁλόκληρη πραγματείᾳ («Περί τοῦ ὲν Δελφοῖς Ε»), προσπαθῶντας νὰ ἐρμηνεύσει τὴν ἀπωλεσθείσα σημασία του.
Ὁ θαυμασμός τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων γιά τά ἀνηρτημένα αὐτά ἀποφθέγματα στὸ Μαντεῖο τῶν Δελφῶν ήταν τόσο μεγάλος, ώστε ο λυρικός ποιητής Πίνδαρος (522 π.Χ.) θεωρούσε τους ἑπτὰ σοφούς, γιοὺς του Ἥλιου, ποὺ με τὴν ἀκτινοβολία τους φώτιζαν καὶ καθοδηγοῦσαν τόν ἄνθρωπο στὴν ὁδό τὴς ἀρετῆς...
Σᾶς παραθέτουμε τά παραγγέλματα αὐτά, ὅπως οἱ ἐπισκέπτες τὴς Ἀρχαιότητας ἀντίκριζαν στοὺς Δελφούς: "Ἐν δέ τῶ προνάω τά ἓν Δελφοῖς γεγραμμένα, ἐστιν ὠφελήματα ἀνθρώποις" Παυσανίας

 Ἔπου θεῶ    -                            Ἀκολούθα τόν θεό.
Νόμω πείθου.-                           Νὰ πειθαρχεῖς στὸ Νόμο.
Θεούς σέβου.  -                          Νὰ σέβεσαι τους θεούς.
Γονεῖς αίδοῦ  -                            Νὰ σέβεσαι τους γονεῖς σου.
Ἡττῶ ὑπὲρ δικαίου.-                  Νὰ καταβάλεσαι γιά τὸ δίκαιο.
Γνῶθι μαθών. -                           Γνώρισε ἀφοῦ μάθεις.
Ἀκούσας νόει. -                          Κατανόησε ἀφοῦ ἀκούσεις
Σαυτόν ἴσθι  -                              Γνώρισε τόν ἑαυτό σου.
Ἑστίαν τίμα. -                             Νὰ τιμάς τὴν ἑστία σου.
Ἆρχε δάε αὐτοῦ  -                       Νὰ κυριαρχεὶς τόν ἑαυτό σου.
Φίλους βοήθει.  -                         Νὰ βοηθᾶς τους φίλους.
θυμοῦ κράτε. -                             Νὰ συγκρατεῖς τὸ θυμό σου.
Ὄρκω μὴ χρῷ.  -                          Νὰ μὴν ὁρκίζεσαι
Φιλίαν ἀγάπα  -                            Νὰ ἀγαπᾶς τή φιλία.
Παιδείας ἀντέχου  -                      Νὰ προσηλώνεσαι στήν ἐκπαίδευση σου.
Σοφίαν ζήτει.  -                            Νὰ ἀναζητᾶς τή σοφία.
Ψέγε μηδένα.  -                            Νὰ μὴν κατηγορεῖς κανένα.
Επαίνει ἀρετήν -                          Νὰ ἐπαινεῖς τήν ἀρετή
Πράττε δίκαια.  -                          Νὰ πράττεις δίκαια.
Φίλοις εὐνόει  -                            Νὰ εὐνοεῖς τους φίλους.
Ἐχθρούς αμύνου.  -                      Νὰ προφυλάσσεσαι ἀπό τους ἐχθρούς
Εὐγένειαν ἄσκει  -                        Νὰ εἶσαι εὐγενής
Κακίας ἀπέχου  -                           Νὰ ἀπέχεις ἀπό τήν κακία.
Εὔφημος ἴσθι    -                           Νὰ ἔχεις καλή φήμη.
Ἄκουε πάντα.  -                             Νὰ ἀκοῦς τά πάντα.
Μηδέν ἄγαν  -                               Νὰ μὴν ὑπερβάλλεις
Χρόνου φείδου. -                          Νὰ μὴ σπαταλᾶς τὸ χρόνο.
Ὕβριν μίσει.  -                      Νὰ μισεῖς τὴν ὕβρη ἱκέτας αίδοῦ Νὰ σέβεσαι  τους                                                                                                              ἱκέτες.                                                                   

Υιούς ἐπαίδευε  -                          Νὰ ἐκπαιδεύεις τους γιοὺς σου.
ἔχων χαρίζου.  -                            Ὅταν ἔχεις, νὰ χαρίζεις.
Δόλον φοβοῦ  -                              Νὰ φοβάσαι τὸ δόλο.
Εὐλόγει πάντας  -                           Νὰ λὲς καλὰ λόγια γιὰ ὅλους
Φιλόσοφος γίνου. -                        Νὰ γίνεις φιλόσοφος.
Ὄσια κρίνε.  -                                 Νὰ κρίνεις τά ὅσια
Γνούς πράττε. -                              Νὰ πράττεις με ἐπίγνωση
Φόνου ἀπέχου  -                             Νὰ μή φονεύεις.
Σοφοῖς χρῷ  -                                 Νὰ συναναστρέφεσαι με σοφούς.
Ἦθος δοκίμασε  -                          Νὰ ἐπιδοκιμάζεις το ἦθος.
Ὑφορῶ μηδένα.  -                          Νὰ μὴν εἶσαι καχύποπτος.
Τέχνη χρῷ  -                                    Νὰ ἀσκεῖς τὴν Τέχνη.
Εὐεργεσίας τίμα. -                          Νὰ τιμάς τίς εὐεργεσίες.
Φθόνει μηδενί.  -                            Νὰ μή φθονεῖς κανένα.
Ἐλπίδα αἴνει.  -                              Νὰ δοξάζεις τὴν ἐλπίδα
Διαβολήν μίσει. -                           Νὰ μισεῖς τή διαβολή.
Δικαίως κτω.  -                               Νὰ ἀποκτᾶς δίκαια.
Ἀγαθούς τίμα. -                              Νὰ τιμάς τους ἀγαθούς.
Αἰσχύνην σέβου.   -                        Νὰ σέβεσαι τὴν ἐντροπή
Εὐτυχίαν εὔχου    -                         Νὰ εὔχεσαι εὐτυχία.
Ἐργάσου κτητά.  -                          Νὰ κοπιάζεις γιὰ πράγματα ἀξία κτήσης.
Ἔριν μίσει.  -                                  Νὰ μισεῖς τὴν ἔριδα Ὄνειδος ἔχθαιρε. Νὰ εχθρεύεσαι τόν χλευασμό.
Γλῶσσαν ἴσχε  -                              Νὰ συγκρατεῖς τή γλώσσα σου.
Ὕβριν αμύνου.  -                            Νὰ προφυλάσσεσαι ἀπό τὴν ὕβρη
Κρίνε δίκαια.    -                             Νὰ κρίνεις δίκαια.
Λέγε εἰδώς. -                                   Νὰ λες γνωρίζοντας.
βίας μή ἔχου. -                                Νὰ μὴν ἔχεις βία.
Ὁμίλει πρᾶως.  -                             Νὰ ὁμιλεῖς με πραότητα.
Φιλοφρόνει πᾶσιν   -                      Νὰ εἶσαι φιλικός με ὅλους
Γλώττης ἄρχε.  -                             Νὰ κυριαρχεὶς τὴ γλώσσα σου.
Σὲ αὐτόν ἐὺ ποίει.  -                       Νὰ εὐεργετεῖς τὸν ἑαυτό σου.
Εὐπροσήγορος γίνου.  -                  Νὰ εἶσαι εὐπροσήγορος.
Αποκρίνου εν καιρῷ  -                    Νὰ ἀποκρίνεσαι στὸν κατάλληλο καιρό.
Πόνει μετά δικαίου.  -                     Νὰ κοπιάζεις δίκαια.
Πράττε αμετανοήτως.  -                  Νὰ πράττεις με σιγουριά.
Αμαρτάνων μετανόει.  -                 Ὅταν σφάλλεις, νὰ μετανοείς.
Ὀφθαλμοῦ κἐκράτει.  -                   Νὰ κυριαρχεὶς τῶν ὀφθαλμῶν σου.
δουλεύουν χρήσιμα.  -                    Νὰ σκέπτεσαι τά χρήσιμα.
Φιλίαν φύλασσε.    -                        Νὰ φυλάττεις τὴ φιλία.
Εὐγνώμων γίνου.  -                         Νὰ εἶσαι εὐγνώμων.
Ὁμόνοιαν δίωκε.  -                         Νὰ ἐπιδιώκεις τὴν ὁμόνοια Ἄρρητα μὴ λέγε. Νὰ μὴν λες τά ἄρρητα.
Ἔχθρας διάλυε.  -                           Νὰ διαλύεις τὶς ἔχθρες
Γῆρας προσδέχου.  -                      Νὰ ἀποδέχεσαι το γῆρας Ἐπί ῥώμῃ μὴ καυχῶ. Νὰ μὴν καυχιέσαι γιά τὴ δύναμή σου.
Εὐφημίαν ἄσκει  -                           Νὰ ἐπιδιώκεις καλή φήμη.
Ἀπέχθειαν φεῦγε -                           Νὰ ἀποφεύγεις τὴν ἀπέχθεια
Πλούτει δικαίως. -                           Νὰ πλουτίζεις δίκαια.
Κακίαν μίσει.  -                               Νὰ μισεῖς τὴν κακία.
Μανθάνων μὴ κάμνε.  -                  Νὰ μὴν κουράζεσαι νὰ μαθαίνεις.
Οὖς τρέφεις ἀγάπα.  -                     Νὰ ἀγαπᾶς αὐτούς ποῦ τρέφεις.
Απόντι μὴ μάχου.  -                        Νὰ μὴν μάχεσαι αὐτόν ποῦ είναι ἀπών.
Πρεσβύτερον αἰδού.  -                    Νὰ σέβεσαι τους μεγαλύτερους.
Νεώτερον δίδασκε.  -                      Νὰ διδάσκεις τους νεότερους.
Πλούτει ἀπόστει.  -                         Νὰ ἀποστασιοποιεῖσαι ἀπό τὸν πλούτου
Σὲ αὐτόν αιδού.  -                           Νὰ σέβεσαι τὸν ἑαυτό σου.
Μὴ άρχε ὑβρίζων    -                       Νὰ μὴν κυριαρχεὶς με ἀλαζονεία.
Προγόνους στεφάνου. -                 Νὰ στεφανώνεις τους προγόνους σου.
Θνῆσκε ὑπὲρ πατρίδος. -               Νὰ πεθάνεις γιά τὴν πατρίδα σου.
Ἐπί νεκρῶ μὴ γέλα.  -                    Νὰ μὴν περιγελάς τους νεκροὺς Ἀτυχούντι συνάχθου. Νὰ συμπάσχεις με το δυστυχή.
Τύχη μὴ πίστευε. -                         Νὰ μὴν πιστεύεις τὴν τύχη.
Τελεύτα ἄλυπος.  -                         Νὰ πεθάνεις χωρίς λύπη

Οἱ Δελφικαὶ Ἐντολαί ἀποτελοῦν ἕναν ἀναλλοίωτον θησαυρὸν σοφίας, ἐνὸς πολιτισμοῦ ποὺ ἐδίδαξε τὴν ἀρετὴν, τὴν μεσότητα καὶ τὴν ἐναρμόνισιν ἀνθρώπου καὶ σύμπαντος. Μέσα ἀπὸ τὴν ἀπλότητά τους, ἀγγίζουν τὴν ἀνθρώπινη φύσιν καὶ προσφέρουν ἀρχές ποὺ παραμένουν ἐπίκαιρες καὶ ὠφέλιμες ἀκόμη καὶ σήμερον.

Τὰ «Γνῶθι σαυτόν», «Μηδὲν ἄγαν» καὶ τὰ λοιπὰ παραγγέλματα δὲν ἀποτελοῦν μόνον ἠθικὲς ὑποδείξεις, ἀλλὰ καὶ μίαν πρόσκλησιν πρὸς ἐσωτερικὴν ἔρευναν καὶ ἐνδοσκόπησιν. Ἡ ἐφαρμογὴ τους δύναται νὰ ὁδηγήσῃ ὄχι μόνον σὲ μίαν ἀτομικὴν βελτίωσιν, ἀλλὰ καὶ σὲ μίαν κοινωνίαν θεμελιωμένην ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, τῆς μετριοπάθειας καὶ τοῦ σεβασμοῦ.

Ἐν κατακλείδι, αἱ Δελφικαὶ Ἐντολαὶ παραμένουν μία πανανθρώπινη παρακαταθήκη, ὑπενθυμίζοντες τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ μέτρου, τῆς σοφίας καὶ τῆς ἀρετῆς ὡς ὁδὸν πρὸς.  την   αληθηνην  ευδεμονίαν

Τα μυστικά ονόματα των Θεών: μαγικές δυνάμεις και ανθρώπινες αδυναμίες

 

Τα μυστικά ονόματα των Θεών: μαγικές δυνάμεις και ανθρώπινες αδυναμίες

Εισαγωγή
Είναι γεγονός πως τις τελευταίες δεκαετίες η παραδοσιακή Ελληνική θρησκεία, ολοένα και περισσότερο βγαίνει από την αφάνεια και γίνεται προσιτή σε αρκετό κόσμο. Δυστυχώς, όμως, καθώς το ενδιαφέρον μεγαλώνει πληθαίνουν και οι περιπτώσεις διαστρεβλώσεων, περίεργων συγκρητισμών ή και απροκάλυπτης χρήσης πτυχών της θρησκείας μας για άλλους σκοπούς από επιτήδειους.




Η δυσκολία κατανόησης πολλών πραγμάτων λόγω των διαφορετικών προσλήψεων με τις οποίες οι περισσότεροι μεγαλώσαμε, η επέλαση των new-age θεωριών με ότι αυτό συνεπάγεται καθώς και η ψυχολογική αδυναμία, η οποία οδηγεί τους ανθρώπους να αναζητούν το τερατώδες και το παραμυθώδες έχουν κάνει σε πολλές περιπτώσεις ζημιά, κρύβοντας την ουσία κάτω από πολλά στρώματα εικασιών, ψευδών πληροφοριών και εντέχνως προβαλλόμενων "εξαιρέσεων", με αποτέλεσμα όσο μεγαλώνει ο αριθμός τέτοιων περιπτώσεων, τόσο περισσότερο να κρύβεται η πραγματικότητα από τους ενδιαφερόμενους. Και ενώ οι κραυγαλέες περιπτώσεις τύπου δρακονιανών, Ελ και Νεφελίμ είναι ευκόλως παραβλέψιμες και ίσως τελικά ασήμαντες καθώς παρά τον σαματά που προκαλούν αντιμετωπίζονται με την ελάχιστη λογική η οποία είναι κοινό κτήμα των ανθρώπων, άλλες περιπτώσεις απαιτούν αρκετή γνώση, ακόμα περισσότερη εμβάθυνση και μια δύσκολα κατορθωτή στις ημέρες μας ψυχική ισορροπία και ενδυνάμωση, ώστε να μην παρασύρουν.

Είναι γνωστοί οι ψυχολογικοί μηχανισμοί, ειδικά σε περιπτώσεις συνόλων, οι οποίοι, οδηγούν τους ανθρώπους στο να δένονται με "μυστικά" και να αναβαθμίζουν το εγώ και την αυτοεκτίμηση τους ως δήθεν κάτοχοι κάποιας "κρυφής" γνώσης ενώ ταυτόχρονα εκχωρούν συναισθηματικά και ψυχικά τον εαυτό τους στον αρχικό κάτοχο του "μυστικού" που τους "μύησε". Έτσι το κυριότερο πεδίο δράσης των επιτηδείων είναι τόσα χρόνια τα μυστήρια, οι "χαμένες γνώσεις" και οι "αποκαλύψεις", στην περίπτωση μας τα Ελληνικά μυστήρια και ότι σχετίζεται με αυτά. Δεν είναι λοιπόν να απορούμε πως τελικά κυκλοφορούν περισσότερα πράγματα για τα δήθεν "μυστήρια" παρά για τα φανερά και γνωστά, πράγμα που απλά σημαίνει πως οι άνθρωποι χωρίς να έχουν την πρώτη βασική γνώση, αγκαλιάζουν κατευθείαν τις συνήθως ψευδείς "αποκαλύψεις" και όντας αφύλακτοι αναζητούν συνεχώς το εξωφρενικό το οποίο θα συγκινήσει την καλλιεργημένη περιέργεια τους.

Μια τέτοια πρόσφατη περίπτωση για την οποία τελευταία λαμβάνω πολλές ερωτήσεις (αφού έχουν λυθεί τα προβλήματα για τα μυστικά των Ελευσινίων των μυστηρίων της Σαμοθράκης κτλ), φαίνεται πως κινείται γύρω από τα δήθεν μυστικά ονόματα των θεών. Δεν γνωρίζω πως χρησιμοποιείται αυτή η "γνώση" από τους επιτήδειους καθώς τίποτα συγκεκριμένο δεν μου έχει μεταφερθεί, εξάλλου η μεγαλύτερη επιτυχία τέτοιων εγχειρημάτων έγκειται στην ασάφεια των διατυπώσεων ώστε να φαντάζεται ο καθένας ότι θέλει. Προφανώς, όμως, κάποιοι θα θεωρούν πως τους δίνει κάποια μαγική δύναμη ή έστω κάποια πλεονεκτήματα έναντι αυτών που δεν τα γνωρίζουν, οπότε αυτό που θα επιχειρήσουμε στο παρόν θα είναι μια γενική εξέταση του θέματος και μια προσπάθεια ελέγχου για το εάν τέτοιες αντιλήψεις παρατηρούνται στον Ελληνικό πολυθεϊσμό ή αλλού, τι περιλαμβάνουν και τελικά από που προέρχονται.

Τα Ελληνικά Μυστήρια

Πρωτίστως θα πρέπει να ξεπεράσουμε την πρώτη ασάφεια, η οποία σχετίζεται με την ίδια την χρήση της λέξης "μυστικό" σε σχέση με τα ονόματα των θεών. Με την σημερινή της χρήση, ως κάτι γνωστό σε λίγους, προφανώς και δεν πρέπει να συγχέεται με την αρχαία έννοια του αρρήτου. Δηλαδή αυτού που δεν λέγεται. Το άρρητο δεν συνεπάγεται και μυστικό, αλλά απλά το μη εκφερόμενο κάτω από διάφορες συνθήκες (η αντίστοιχα εκφερόμενο μόνο κάτω από ειδικές συνθήκες). Μια τέτοια περίπτωση είναι αυτή που αφορά τα αρχαιοελληνικά μυστήρια ή/και τα λατρευτικά ονόματα/επίθετα θεών και θεαινών μυστηριακών λατρειών. Η πιο χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση αφορά τις δύο θεές της Ελευσίνας. Ενώ δηλαδή είναι πασίγνωστες και αναφέρονται με τα ονόματα τους συχνά, Δήμητρα και Περσεφόνη, στο πλαίσιο της μυστηριακής, ή και άλλης, λατρείας από σεβασμό στον άρρητο χαρακτήρα αυτής, ο οποίος καλύπτει το σύνολο της λατρείας, αναφέρονται με ευφημισμούς όπως Δέσποινα ή Κόρη.

Θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει πως αυτές είχαν κάποια άλλα ονόματα, τα μυστικά με την σημερινή έννοια, τα οποία λίγοι κατείχαν; Φυσικά αν και λόγω έλλειψης αποδείξεων κάτι τέτοιο μάλλον θα συνεπαγόταν ύποπτους σκοπούς. Αντιθέτως, το ψευδές μιας τέτοιας θέσης συνάγεται από τον Ηρόδοτο, όταν γράφει για την Αιγυπτιακή θρησκεία και τον Όσιρι. Ενώ σε όλο του το κείμενο και μεταφέροντας μύθους ο Ηρόδοτος κατονομάζει τον θεό κανονικά με το όνομα του, όταν προσεγγίζει λατρευτικά θέματα, δείχνει ένα άγχος στο να μην το κάνει. Πιστεύοντας, ο Ηρόδοτος, στην ομοιότητα μεταξύ των Ελευσινίων μυστηρίων και αυτών της Αιγύπτου (της Ίσιδας και του Όσιρη) εφαρμόζει την Ελληνική αντίληψη του αρρήτου και δεν κατονομάζει τους θεούς, ενώ φυσικά τους γνωρίζει και τους αναφέρει ρητά σε άλλο μη λατρευτικό πλαίσιο. Σε όλα αυτά δεν υπάρχει καμία υπόνοια πως ο Ηρόδοτος πιστεύει πως ο Όσιρις έχει κάποιο άλλο μυστικό όνομα το οποίο δεν λέει.

Η πιο εξεζητημένη περίπτωση, με την οποία θα κλείσουμε το ζήτημα σε σχέση με τα Ελληνικά μυστήρια, είναι αυτή των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης(παρόμοια αναφέρονται και ως Μεγάλες θεές για την Ελευσίνα η Δήμητρα και η Περσεφόνη). Ακριβώς επειδή πρόκειται για τοπική μυστηριακή λατρεία (και ίσως αρχικά μη Ελληνική σύμφωνα με το τι υποστηρίζουν αρκετοί μελετητές 1 ) για την οποία σχεδόν τίποτα δεν έχει σωθεί, θεριεύουν και οι εικασίες. Όπως και να έχει είναι πιθανό οι θεοί της Σαμοθράκης, όπως και αλλού να είχαν άρρητα ονόματα τα οποία χρησιμοποιούνταν μόνο εντός της λατρείας. Και έτσι φαίνεται να ισχύει αν δεχτούμε την αναφορά των Ελληνιστικών χρόνων του Μνασέα που μας σώζεται από τα σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο.

μυούνται δε Σαμοθράίκηι τοις Καβείροις, ώς Μνασέας φησί. και τα ονόματα αυτών ο' τον αριθμόν. Αξίερος Αξιόκερσα Αξιόκερσος <Κασμίλος>. Αξίερος μέν οϋν έστιν ή Δημήτηρ, Αξιόκερσα δε η Περσεφόνη, Αξιόκερσος δέ ο Αιδης- ο δε προστιθέμενος τέταρτος Κάσμιλος ό Έρμης εστίν, ώς ιστορεί Διονυσόδωρος. 2
Ήταν αυτά τα άρρητα ονόματα μυστικά με την σημερινή έννοια, προφανώς και όχι αφού τα ξέρει ο Μνασέας και ο σχολιαστής του Απολλώνιου χωρίς οι ίδιοι να έχουν μυηθεί. Προφανώς, όμως, δεν ήταν και σεβαστικοί ώστε να διατηρήσουν το άρρητον και να μην τα αναφέρουν.

Όπως εν συντομία δείξαμε, τουλάχιστον σε σχέση με τα γνωστότερα Ελληνικά μυστήρια, το άρρητον δεν ταυτίζεται με το μη γνωστό ή μυστικό, όπως επίσης από πουθενά δεν υποστηρίζεται κάποιο ιδιαίτερο κέρδος, κατοχή κάποιας δύναμης, για αυτούς που τα γνωρίζουν και αυτή είναι η χαρακτηριστική Ελληνική θέση στο θέμα. Σε περιπτώσεις σεβασμού λατρευτικής παράδοσης τα ονόματα δεν λέγονται, αλλά δεν είναι "μυστικά", ούτε υπάρχει κάποια δύναμη σε αυτά. 3

Ρώμη

Ας δούμε, όμως, μια περίπτωση που προσεγγίζει περισσότερο την πίστη στην μαγική δύναμη μυστικών ονομάτων των Θεών. Αυτή την βρίσκουμε σε μια ειδική περίπτωση στους Ρωμαίους και αφορά το ίδιο το όνομα της πόλεως της Ρώμης και της πολιούχου θεότητας. Μια διαδεδομένη αντίληψη των Ρωμαίων ήταν πως η πολιούχος θεότητας μιας πόλης μπορούσε να "δωροδοκηθεί" από έναν αντίπαλο, συνήθως με την υπόσχεση ακόμα μεγαλύτερων τιμών από αυτές που είχε στην πόλη της, ώστε να σταματήσει να παρέχει προστασία σε αυτήν. Μια τέτοια κίνηση θα άφηνε εκτεθειμένη και χωρίς θεϊκή προστασία την πόλη, δίνοντας στους επίδοξους κατακτητές το πλεονέκτημα. Οι ίδιοι οι Ρωμαίοι μάλιστα, συχνά σε πολιορκίες εχθρικών πόλεων, είχαν καταφύγει σε αυτό το τέχνασμα καλώντας την πολιούχο θεότητα να εγκαταλείψει την πόλη που προστάτευε και να λάβει ακόμα μεγαλύτερες τιμές στην Ρώμη. Είχαν και ειδική τελετή γι' αυτό την οποία ονόμαζαν Evocatio.

Έχοντας αυτή την αντίληψη οι Ρωμαίοι, είναι φυσικό να ήθελαν οι ίδιοι να προστατευτούν και να μην μπορούν οι εχθροί τους να πράξουν κάτι αντίστοιχο. Ο καλύτερος βέβαια τρόπος για να εξασφαλίσουν αυτό το αποτέλεσμα ήταν να κρατήσουν κρυφό το όνομα της δικής τους πολιούχου θεότητας, ή αλλιώς το μυστικό όνομα της Ρώμης (4) το οποίο ήξεραν μόνο κάποιοι ιερείς και αξιωματούχοι της πόλης. Υπάρχει μάλιστα και η περίπτωση του Quintus Valerius Soranus, ο οποίος λέγεται πως καταδικάστηκε σε θάνατο γιατί αποκάλυψε το μυστικό όνομα της Ρώμης ή όπως περιγράφει ο Maurus Servius Honoratus:

Ο αντιπρόσωπος του λαού (Tribune), Valerius Soranus τόλμησε να αποκαλύψει αυτό το όνομα, όπως μας πληροφορεί ο Varro και πολλές άλλες πηγές. Μερικοί λένε πως σύρθηκε από την Σύγκλητο και πως τον σταύρωσαν. Άλλοι λένε πως τράπηκε σε φυγή φοβούμενος τα αντίποινα, αλλά τελικά συνελήφθη στην Σικελία από ένα Πραίτορα ο οποίος και τον εκτέλεσε κατά παραγγελία της Συγκλήτου.

Έκτοτε πολλές υποθέσεις έχουν γίνει για το μυστικό όνομα της Πόλης και της προστάτιδας θεότητας. Αρκετοί την ταυτίζουν με την δυσκολονόητη θεά Angerona, η οποία απεικονίζονταν όπως μαθαίνουμε με το δάχτυλο στα κλειστά χείλη, σχηματίζοντας το γνωστό σημείο της σιωπής. Λαμβάνοντας, όμως υπόψη την αγάπη των Ρωμαίων για τους αναγραμματισμούς αλλά και την ιδιαιτερότητα του διπλού ναού της Ρώμης/Venus(Αφροδίτης), άλλοι υπέθεσαν πως το μυστικό όνομα της πόλης είναι το Amor,ο Έρως (5) . Όποιο, όμως, και να ήταν το μυστικό, φαίνεται πως η Ρωμαϊκή αυτή αντίληψη - εν πολλοίς διαμορφωμένη από παλαιότερο Ετρουσκικό υπόστρωμα - δεν είχε κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα, όπου ναι μεν έχουμε θεούς και θεές πολιούχους αλλά αυτοί δεν καλύπτονται με ένα τέτοιο πέπλο μυστηρίου (6). Επιπροσθέτως, συγκρινόμενες οι Ελληνικές αντιλήψεις περί πολιούχου θεότητος με τις αντίστοιχες περί Ρωμαϊκής προστάτιδας θεότητος, παρουσιάζονται αρκετά διαφορετικές καθώς στους Λατίνους αυτή η πίστη σε προστάτιδες "δυνάμεις" είναι γενικευμένη και μπορούμε να υποθέσουμε αντίστοιχο "άγχος" κατονομασμού των ονομάτων σε μερικές ακόμα περιπτώσεις κοιτώντας και τους γενικούς όρους με τους οποίους αναφέρονται παρόμοιες "δυνάμεις". Ο προσωπικός δαίμον για παράδειγμα με την γενική ονομασία Genius και Juno (για τις γυναίκες) (7), ή οι οικογενειακοί θεοί Lares και Penates κτλ.(8)

Παρόλα αυτά η όλη πρακτική του Evocatio από την οποία προκύπτει η ανάγκη να κρατηθεί "κρυφό" το όνομα φαίνεται να μην υπήρχε εξ' αρχής αλλά πως προέκυψε σταδιακά ως αντιστάθμισμα σε μια "πραγματική" υλική βεβήλωση των ιερών μιας πόλης ώστε οι πολιούχοι θεοί της να την εγκαταλείψουν αφήνοντας την έκθετη στους εχθρούς. Αυτή φαίνεται να είναι η αρχική πρακτική, αρκεί να θυμηθούμε την περίφημη περίπτωση με το ιερό ξόανο της θεάς Αθηνάς στην Τροία, το γνωστό Παλλάδιον, το οποίο κλέψανε από την Ακρόπολη οι Οδυσσέας και Διομήδης, πράξη η οποία έπρεπε να προηγηθεί του εγχειρήματος του Δουρείου Ίππου για την επιτυχή κατάληψη της πόλης από τους Αχαιούς. Φαίνεται, λοιπόν, πως αυτή η "μαγική" πρακτική, αρχικά είχε έναν υλικό χαρακτήρα (η προστασία δεμένη με το ξόανο η άλλο φυσικό αντικείμενο αντιπροσωπευτικό της θεότητος) και δεν περιλάμβανε καμιά μυστική γνώση ονομάτων ή κάτι ανάλογο, αντίληψη η οποία ακόμα και στους Ρωμαίους μόνο ως μετέπειτα διαμορφωμένη μπορεί να ειδωθεί.

Αίγυπτος

Μιλώντας, όμως για "μαγικές" πρακτικές αξίζει να εξετάσουμε και την περίπτωση του κατεξοχήν λαού κατόχου τέτοιων γνώσεων (τουλάχιστον όπως πίστευαν για αυτούς οι ίδιοι οι Έλληνες και Ρωμαίοι) τους Αιγυπτίους, στους οποίους διακρίνεται αρκετά καθαρότερα η πίστη περί της δύναμης των ονομάτων και η μυστικότητα αυτών σε τέτοιες περιπτώσεις. Στους Αιγύπτιους, ως γνωστόν, πολλές μαγικές αντιλήψεις ήταν αρκετά συνυφασμένες με την θρησκεία αντίθετα από τους Έλληνες στους οποίους η "μαγεία" παρέμεινε ένα περιφερειακό φαινόμενο (9). Ένας γνωστός μύθος για την Ίσιδα και τον Ρά αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα για το θέμα που μας απασχολεί (10).

Ο μύθος μας λέει πως αρχικά η Ίσις δεν ήταν θεά αλλά μια ισχυρή μάγισσα η οποία θέλησε όμως να ομοιάσει στους θεούς. Για να το επιτύχει - μέσω ενός ειδικού ξορκιού- έπρεπε να μάθει το μυστικό/μαγικό όνομα του Ρά, του πρεσβυτέρου των θεών. Αυτός λέγεται πως ήταν γερασμένος, πως παρέπαιε και πως του έσταζαν τα σάλια (sic), τα οποία μάζεψε η Ίσις για να κατασκευάσει το μαγικό φίλτρο. Η θεά τοποθέτησε ένα φίδι στον δρόμο που χρησιμοποιούσε κάθε μέρα ο θεός και όταν αυτός πέρασε μαζί με την συντροφιά των άλλων θεών αυτό τον δάγκωσε και το δηλητήριο χύθηκε στο σώμα του. Και ο Θεός είπε:
"Ελάτε σε μένα ω παιδιά μου, απόγονοι του σώματος μου. Είμαι ένας πρίγκιπας, ο υιός ενός πρίγκιπα, το θεϊκό σπέρμα ενός θεού. ο πατέρας μου επινόησε το όνομα μου. ο πατέρας και η μητέρα μου, μου έδωσαν το όνομα μου. και αυτό παρέμεινε κρυφό μέσα στο σώμα μου απ' όταν γεννήθηκα, έτσι ώστε κανείς μάγος να μην αποκτήσει δύναμη πάνω μου. Βγήκα έξω για να θαυμάσω αυτό που έχω φτιάξει, περπάτησα τις δύο περιοχές που δημιούργησα και ιδού! κάτι με τσίμπησε. Τι ήταν δεν γνωρίζω. Ήταν φωτιά ή μήπως νερό; Η καρδιά μου φλέγεται και η σάρκα μου τρέμει, όλα μου τα μέλη τρέμουν. Φέρτε μου τα παιδιά των θεών που κατέχουν τα ιαματικά λόγια και χείλια που κατανοούν, αυτών που η δύναμη φτάνει τους ουρανούς."

Έτσι οι θεοί κάλεσαν εκεί την Ίσιδα, η οποία ρώτησε τον θεό τι έχει και αυτός περιέγραψε ξανά την κατάσταση του. Και τότε η Ίσιδα του είπε:

"Δώσε μου το όνομα σου θεϊκέ πατέρα γιατί θα ζήσει αυτός που θα κληθεί με το όνομα του" και έλαβε την απάντηση:

"Δημιούργησα τους Ουρανούς και την Γή, έθεσα σε τάξη τα βουνά, έφτιαξα την μεγάλη και πλατιά θάλασσα, τέντωσα τους δύο ορίζοντες σαν κουρτίνα. Είμαι αυτός που ανοίγοντας τα μάτια του γίνεται φώς, κλείνοντας τα σκοτάδι. Με μια μου εντολή ο Νείλος φουσκώνει, αλλά οι θεοί δεν γνωρίζουν το όνομα μου. Είμαι ο Khepera το πρωί, ο Ρα το μεσημέρι, ο Atum το δείλι."

Αλλά ο θεός συνέχισε να νοιώθει το δηλητήριο να τον κατατρώει καθώς αυτά δεν ήταν τα πραγματικά του ονόματα. Και η Ίσις που το κατάλαβε του είπε ξανά πως μόνο γνωρίζοντας το πραγματικό του όνομα θα μπορούσε να τον σώσει. Και ο θεός σφαδάζοντας από τους πόνους πείστηκε και είπε:

"Συναινώ στο να ψάξει η Ίσις μέσα μου, και στο να περάσει το όνομα μου από τα στήθη μου στα δικά της"

Και έτσι και έγινε και η Ίσις γιάτρεψε τον θεό ενώ απέκτησε και το πραγματικό μαγικό του όνομα που την κατέστησε μια ισχυρή θεά την ίδια.

Η υλικότητα του ονόματος είναι πολύ χαρακτηριστική στην περίπτωση μας σε βαθμό μάλιστα που θα μπορούσε να υποστηριχτεί πως η λέξη "όνομα" ενδέχεται να αναφέρεται σε δύο διαφορετικές έννοιες, η πρώτη κοντά στην ουσία ενός όντος (παρόμοια με την ψυχή αλλά υλική) και η δεύτερη την λεκτική της συμβολική αποτύπωση η οποία μπορεί να είναι το Όνομα. Σε κάθε περίπτωση στην αντίληψη αυτή των Αιγυπτίων βρίσκουμε και την αρχική πηγή της πίστης στην μαγική δύναμη μυστικών ονομάτων, η οποία επηρέασε αργότερα διάφορες παραδόσεις στον μεσογειακό κόσμο.

"Ελληνικοί" μαγικοί πάπυροι

Μια από αυτές είναι οι λεγόμενοι Ελληνικοί μαγικοί πάπυροι της Αιγύπτου (2ος αιώνας πκχ- 5ος αιώνας κχ) , αυτό το πολύ ενδιαφέρον προϊόν Ελληνο-Αιγυπτιακού συγκρητισμού, στους οποίους συνήθως βρίσκονται επιπρόσθετα ξένα στοιχεία, από τον Γνωστικισμό, τον πρώιμο Χριστιανισμό αλλά και την Ιουδαική θρησκεία. Εκεί παρατηρούμε σε πλήρη ανάπτυξη την πίστη στις μαγικές δυνάμεις των ονομάτων και των λέξεων, οι οποίες με την σωστή τους χρήση στις μαγικές επωδούς και επικλήσεις μπορούν να πραγματοποιούν όλα τα όνειρα των επίδοξων μάγων. Βέβαια οι μαγικές λέξεις είναι συνήθως ακατάληπτοι φθόγγοι (11), ακριβώς για να είναι περίπου αδύνατη η σωστή εκφορά τους (απαραίτητη για την επιτυχία) από τους "αμύητους", αλλά τι να κάνουμε η μαγεία απαιτεί θυσίες και πολύ μελέτη. Δεν υπάρχει λόγος στο παρόν να επεκταθούμε περισσότερο στο πραγματικά ενδιαφέρον ζήτημα των μαγικών παπύρων αρκεί να αναφέρουμε πως στο πλαίσιο αυτών, τα μαγικά/μυστικά ονόματα είναι είτε Voces mysticae είτε ξένα ονόματα θεοτήτων, όπως διαπιστώνουμε από τα παρακάτω ενδεικτικά παραδείγματα (12).

Voces mysticae:

ὄψη δὲ ἀτενίζοντας σοι τοὺς θεούς... σύρισον μακρὸν συριγμὸν ἔπειτα πόππυσον λέγων· προ-προφεγγῆ μόριος πρόφυρ προφεγγῆ νεμέθιρε ἄρψενεν πίτητμι μεώυ ἔναρθ φυρκέχω φυριδαρίω τύρη φιλβά...

Voces mysticae και θρησκευτικός συγκριτισμός:

επικαλούμε σε, τον εν τω κενώ πνεύματι δεινόν και αόρατον θεόν. αρογογοροβραω σοχου μοδοριω φαλαρχαω οοο, άγιε Ακέφαλε, απάλλαξον τον δείνα απο του συνέχοντος αυτόν δαίμονος, ρουβριαω μαρι ωραμ. βααβναβαωθ. ασς Αδωναί. αφνιαω ιθωληθ Αβρασαξ αηοωϋ ισχυρέ Ακέφαλε....απάλλαξον τον δείνα, Αώθ Ανραώθ βασυμ Ισάκ, Σαβαώθ Ιαω. ούτος έστιν ο κύριος των θεών....

χριστιανικοί μαγικοί πάπυροι και το όνομα του θεού:
φύγε απ' εμού, παν κακόν, παν πονηρόν, το αίμα του Χριστού, φείσαι τω φορούντι.
Ωρ Ωρ φωρ Ελωει,
Αδωναί, Ιαώ, Σαβαώθ, Μιχαήλ, Ιεσού Χριστέ

....Δέσποτά μου, θεέ παντοκράτωρ, και άγιε Φιλόξενε, προστάτα μου, παρακαλώ υμάς δια το μέγα όνομ[α] του δεσπότου θεού. εάν ούκ έστιν θελημα υμών μη λαλήσαι με μηδέ περί τραπέζης μηδέ περί ζυγοστασίας, παρακελεύσαι με μαθεί, ίνα μη λαλήσω. +
+ ΧΜΓ + ΧΜΓ + ΧΜΓ +
+Ο θεός του προστάτου ημών, του αγίου Φιλοξένου. εαν κελεύεις εισενέγκειν εις το νοσοκομίον σου Ανουπ, δείξον την δύναμιν σου, και εξέλθη το πιττάκιον.

Μαγικός πάπυρος με Ιουδαϊκό ξόρκι με το μυστικό όνομα του Θεού:

Προσευχή Ιακώβ
πάτερ πατριαρχών, πατήρ όλων, πατήρ δυνάμεων του κόσμου, κτίστα παντός, κτίστα των αγγέλων και αρχαγγέλων, ο κτίστης ονομάτων σωτηρικών....
...θεός Αβαώθ, Αβραθιαώθ, Σαβαώθ, Αδωνάι, άστρα.....ε και βριλεωναι Αδοναι, χα...αώθ, ο κύριος των όλων....ο κύριος θεός των Εβραίων, Επαγαήλ αλαμν, ου η αέναος δύναμις Ελωήλ, Σουηλ. διόρθωσον τον έχοντα την ευχήν εκ του γένους Ιστραήλ και των χαριζομένων υπό σου, θεέ θεών, ο έχων το κρυπτόν όνομα Σαβαώθ, [.]ι..χ θεός θεών, αμήν, αμήν, ο χιόνα γεννών, επό αστέρων υπέρ αιώνων και αεί διοδεύων....

Θεωρούμε πως τα παραπάνω ενδεικτικά παραδείγματα δείχνουν με τον καλύτερο τρόπο πόσο ξένη προς την καθαρή ελληνική αντίληψη (13) είναι οποιαδήποτε πίστη περί δήθεν δύναμης που δίνουν τα μυστικά ονομάτα θεών, αλλά επιπροσθέτως μας φανερώνουν και την πιο χαρακτηριστική έκφραση μιας τέτοιας αντίληψης που δεν είναι άλλη από την Ιουδαϊκή μαγικοθρησκευτική αντίληψη περί του μυστικού ονόματος του θεού (14) πιθανότατα προϊόν συγκρητισμού της εβραϊκής θρησκείας με την Αιγυπτιακή μαγεία. Ενδιαφέρον έχει όμως να δούμε και πως προέκυψε αυτή η περίπτωση καθώς και τι επιρροές άφησε.

Το Τετραγράμματον

Είτε δεχτούμε την ύπαρξη κάποιου πολυθειστικού υπόβαθρου (ίσως προϊόν της Αιγυπτιακής επιρροής), είτε απλά αποδώσουμε στην μετέπειτα μονοθεϊστική κατασκευή, γεγονός είναι πως το Εβραικό Τετραγράμματο όνομα του θεού το YHVH , το Shem HaMeforash είναι η περίπτωση που συμπυκνώνει όλη την φαντασίωση πίσω από τα μυστικά ονόματα δύναμης (των θεών). Από κάποιους εικάζεται πως αποτελούσε από παλιά, τότε που ακόμα βρίσκονταν στοιχεία πολυθεϊσμού στην Ιουδαϊκή θρησκεία και ο Αδονάι (15) λατρεύονταν μαζί με την σύζυγο του Ανσερά, ένα μυστικό όνομα δύναμης του θεού. Όμως σύμφωνα με τις ίδιες τις Εβραϊκές πηγές συμπεραίνεται πως το όνομα αρχικά δεν ήταν "μυστικό" αλλά άρρητο όπως στα Ελληνικά μυστήρια. Το όνομα εκφερόταν μόνο κατά την διάρκεια του Yom Kippur και μόνο από τον αρχιερέα του ναού της Ιερουσαλήμ, όμως όλοι οι πιστοί το άκουγαν. Με άλλα λόγια ήταν και αυτό ένα όνομα ενδεδυμένο με ταμπού. Καθώς, όμως, η εκφορά του ήταν επιτρεπτή μόνο από τον αρχιερέα, με την καταστροφή του δευτέρου ναού από τους Ρωμαίους το 70 κχ και την βίαιη παύση της ιερατικής γραμμής αυτό ξεχάστηκε. Σώθηκε βέβαια ο τρόπος με τον οποίο γράφονταν αλλά καθώς η εβραϊκή γραφή δεν περιλάμβανε φωνήεντα η ακριβής προφορά του παρέμεινε άγνωστη. Από το σημείο εκείνο και μετά ξεκινά όλη η παραφιλολογία περί του μυστικού ονόματος του Εβραϊκού θεού.

Οι μετέπειτα μάλιστα μυστικιστές του Ιουδαϊσμού, έχτισαν πλήθος μύθων και θεωριών πάνω στο τετραγράμματον, όπως το ότι η σωστή του εκφορά φανερώνει όλο τον λόγο του θεού και την γνώση του κόσμου, ή πως αυτός που το γνωρίζει γίνεται κάτοχος φοβερών δυνάμεων (περιπτώσεις των γκόλεμ των καμπαλιστών κτλ), ή τέλος πως ο μόνος που θα το γνωρίζει και θα το χρησιμοποιήσει χωρίς κίνδυνο θα είναι ο μεσσίας (16). Όλα αυτά στον μεσαιωνικό καμπαλισμό, συμπλέκουν μαζί με αριθμοσοφία, με αλχημεία και όλες τις άλλες "απαγορευμένες" τέχνες δημιουργώντας το υπόστρωμα και των σημερινών σχετικών θεωρήσεων. Αυτό βέβαια συνέβη - δηλαδή η καθιέρωση της πίστης σε ένα μυστικό όνομα του θεού - γιατί στην θεολογική αντίληψη του Ιουδαϊσμού, και στην μετέπειτα διαμορφωθείσα ψυχοσύνθεση των εβραίων αυτή και παρόμοιες αντιλήψεις βρήκαν πρόσφορο έδαφος για ανάπτυξη. Ο Μεσσιανισμός, η εσχατολογία, η αποκάλυψη ήταν το πεδίο στο οποίο ρίζωσε και αναπτύχθηκε αυτή η πίστη διαφθείροντας την φυσιολογική έκφραση λατρευτικού σεβασμού (τα άρρητα ονόματα) και μετατρέποντας την σε αυτή την μαγικό-θρησκευτική αντίληψη, την ικανή να καλύπτει τα συναισθηματικά κενά των καταδιωκόμενων Εβραίων, των οποίων ο Μεσσίας ουδέποτε ήρθε. Αντιθέτως, κανένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν θα μπορούσε να βρεθεί στις λατρείες των Ελλήνων προγόνων μας, οι οποίοι έχοντας μια φιλική, καθαρή και πάνω από όλα φυσική σχέση με τους πανταχού παρόντες θεούς τους, ουδέποτε χρειάστηκε να καταφύγουν σε τέτοια τεχνάσματα, τα οποία απλά δείχνουν ασέβεια και αποτελούν θρησκευτικό μίασμα το οποίο καταστρέφει την όποια προσπάθεια αναθέρμανσης της προγονικής σχέσης (17).

Σημειώσεις
1) Walter Burkert, Ελληνική Περιφέρεια: Τα μυστήρια της Σαμοθράκης
2) Παρομοίως ο Λατίνος Marcus Terentius Varro τους αντιστοιχεί αργότερα στην Ρωμαϊκή τετράδα: Juppiter, Juno, Minerva, Mercurius
3) Simon Pulleyn, The Power of Names in Classical Greek Religion (1994)
4) Οι περισσότεροι βέβαια μελετητές "βλέπουν" πολιτικά αίτια πίσω από την θανάτωση του
5) Είναι ενδιαφέρον μάλιστα, πως οι δύο βωμοί και η διάταξη τους στον ναό φαίνεται να σχηματίζουν το γνωστό μας από την Μινωική Κρήτη σύμβολο του "διπλού Ε"
6) Εφ' όσον οι αναγνώσεις της Ρωμαϊκής θρησκείας είναι σωστές από τους μελετητές.
7) Το μοναδικό αντίστοιχο του Σωκρατικού δαιμονίου
8) Βέβαια η γενικότητα της διαπίστωσης αντικρούει στις περιπτώσεις που πράγματι γνωρίζουμε τον patron θεό πχ κάποιου αυτοκράτορα ή ανάλογα σαφώς κατονομασμένες "προστάτιδες" θεότητες τόπων ή genius loci όπως ο Ηρακλής, για πόλεις η Τύχη κτλ.
9) Οι Αιγύπτιοι πίστευαν πως κατέχοντας το "πραγματικό" όνομα ενός θεού μπορούσαν να τον/την εξαναγκάσουν με τις κατάλληλες επικλήσεις να τους ευνοήσει ή να πράξει σύμφωνα με την θέληση τους. Αυτή η αντίληψη υπάρχει περιθωριακά και στην "ελληνική" μαγεία της ύστερης αρχαιότητας αλλά ενώ στους Αιγυπτίους φαίνεται να αποτελεί τον θρησκευτικό κανόνα (εξ'ού και η μεγάλη χρήση της Ίσιδος στις επικλήσεις ως θεάς της μαγείας) για τους Έλληνες η αντίληψη αυτή σε θρησκευτικό επίπεδο θεωρείται μάλλον υβριστική, ανόσια, ή και δεισιδαιμονική.
Geraldine Pinch, Magic in Ancient Egypt: Revised Edition, Bob Brier, Ancient Egyptian Magic, Bernard Andre, Ελληνες Μάγοι.
10) Έτσι όπως μας τον μεταφέρει ο Frazer. Sir James George Frazer, The Golden Bough (1922)
11) Λέξεις που δεν αντιστοιχούν σε καμιά γλώσσα, γνωστές ως Voces mysticae.
12) Μια αντίστοιχη αντίληψη βρίσκουμε στην ύστερη νεοπλατωνική θεουργία (Πρόκλος - Ιάμβλιχος) όπου θεωρείται πως τα ξένα ονόματα θεοτήτων είναι πιο "δυνατά" από τα γνωστά, αλλά σπανίως αν όχι καθόλου δεν θεωρούνται αυτά μυστικά.
13) Στην οποία οι θεοί δεν εξαναγκάζονται από μάγους
14) Με μια απλά αναζήτηση εξάλλου στο ιντερνετ με όρους όπως μυστικό όνομα θεού, κρυφό όνομα θεού τα αποτελέσματα κατακλύζονται από εβραϊκές πηγές, καμπαλιστική μαγεία και αναζητήσεις κτλ.
15) Το οποίο είναι επίθετο που μεταφράζεται ως "ο Κύριος"
16) Αυτό ακριβώς μάλιστα ευαγγελίζονταν ο "δικός μας" Σαμπατάι Ζεβί (1626-1676), ο οποίος κήρυττε πως ήταν ο μεσσίας στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Από εκεί τελικά προέρχονται και οι εξισλαμισμένοι εβραίοι ή Ντονμέ ή Σαββατιανοί
17) Είναι δυστυχώς απογοητευτικό όταν βλέπουμε να επαναεισπράτονται αυτές οι αντιλήψεις, σε ένα είδος ελληνο-καμπάλας των σαλών στις ημέρες μας.

ΑΠΟ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ

ΑΠΟ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ.

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ

«. καὶ ὁ πόλεμος οὗτος, καίπερ τῶν ἀνθρώπων ἐν ᾧ μὲν ἂν πολεμῶσι τὸν παρόντα αἰεὶ μέγιστον κρινόντων, παυσαμένων δὲ τὰ ἀρχαῖα μᾶλλον θαυμαζόντων, ἀπ' αὐτῶν τῶν ἔργων σκοποῦσι δηλώσει ὅμως μείζων γεγενημένος αὐτῶν.»

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

Καὶ ὁ πόλεμος, γι αὐτούς ποῦ τον διεξάγουν νομίζοντας ὅτι εἶναι πάντοτε ὁ σπουδαιότερος καὶ ἀδιαφοροῦν γιὰ τις ἀρχαῖες ἐμπειρίες, καταντᾶ νὰ γίνει ἐξ αἰτίας τους ἀκόμη πιὸ καταστροφικός.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Θουκυδίδης ἐννοεῖ τον Πελοποννησιακό, ἀλλὰ ἐννοεῖται καὶ ὁ κάθε ἐμφύλιος πόλεμος.

                                                         

Ο γενετιστής Κ. Τριανταφυλλίδης : «Ελάχιστες οι προσμίξεις στο DNA των Ελλήνων εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια»

Ο γενετιστής Κ. Τριανταφυλλίδης : «Ελάχιστες οι προσμίξεις στο DNA των Ελλήνων εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια»


Αυτόν τον επιστήμονα δεν θα τον δείτε στα μεγάλα κανάλια.....

Αποκάλυψη: To DNA των Ελλήνων δεν έχει επηρεασθεί

Το pontos-news.gr συνομιλεί με τον ομότιμο καθηγητή του Τομέα Γενετικής Ανάπτυξης και Μοριακής Βιολογίας του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ, Κωνσταντίνο Τριανταφυλλίδη.


Εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τη γενετική σύσταση των Ελλήνων, είτε ζούσαν εντός των ορίων της μητροπολιτικής Ελλάδας είτε στον Πόντο, στην Ιωνία και την Καππαδοκία, απέδωσαν οι πολύχρονες έρευνες του ομότιμου καθηγητή γενετικής Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη. Ο καθηγητής εντόπισε τη γενετική υπογραφή Ελλήνων σε περιοχές της Ευρώπης όπου είχε σημειωθεί ελληνικός αποικισμός, ενώ στηριζόμενος σε μελέτες για το προσφυγικό χωριό Πλατύ Ημαθίας κατέρριψε μύθους όπως ότι οι Έλληνες έχουν γενετική ομοιότητα με Τούρκους και Βούλγαρους, ή ότι οι Πομάκοι είναι Τούρκοι.

Παρά τα σχεδόν 400 χρόνια σκλαβιάς των Ελλήνων από τους Τούρκους σε αρκετές περιοχές του ελλαδικού χώρου, το ποσοστό ετερομιξίας (προσμίξεων) του γενετικού στοιχείου (DNA) των Ελλήνων με μη καυκάσιες φυλές από τη Νεολιθική Εποχή μέχρι σήμερα φθάνει μόλις το 2%. Είναι μάλιστα πολύ μικρότερο σε σύγκριση με άλλους πληθυσμούς της Μεσογείου, όπως για παράδειγμα οι Ισπανοί, των οποίων η πρόσμιξη με τους Άραβες φτάνει στο 8% του DNA τους.



Η γενετική σύσταση των προσφυγικής καταγωγής Ελλήνων της Ανατολής (Πόντιοι, Μικρασιάτες, Καππαδόκες) δεν παρουσιάζει στατιστικά καμία σημαντική διαφορά με το DNA των μη προσφυγικής καταγωγής Ελλήνων. Έχει όμως τεράστια διαφορά με αυτό των Τούρκων, παρά τη γειτνίαση Ελλήνων και Τούρκων σε πολλές περιοχές πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Αντιστοίχως, οι νεοπρόσφυγες Πόντιοι από τη Γεωργία έχουν παρόμοια γενετική σύσταση με τους κατοίκους της μητροπολιτικής Ελλάδας και πολύ διαφορετική από εκείνους της Γεωργίας.
Η μελέτη στο Πλατύ Ημαθίας
Τον οποιονδήποτε ισχυρισμό ότι οι προσφυγικής καταγωγής Έλληνες της Ανατολής έχουν προσμίξεις στη γενετική τους σύσταση με τους Τούρκους, ή οι γηγενείς Έλληνες Μακεδόνες με τους Βούλγαρους, καταρρίπτει η έρευνα στην οποία στηρίχτηκε ο Κ. Τριανταφυλλίδης στο Πλατύ Ημαθίας. Το χωριό κατοικείται σήμερα σε ποσοστό 90% από Πόντιους και Καππαδόκες και κατά 10% από γηγενείς Έλληνες.



Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του καθηγητή, το DNA των κατοίκων του συγκεκριμένου χωριού παρουσιάζει μεγάλη γενετική ομοιότητα με αυτό των υπόλοιπων κατοίκων της Ελλάδας και ελάχιστη με τη γενετική σύσταση Τούρκων και Βούλγαρων.
Ένας άλλος μύθος που κατέρριψε η έρευνα του κ. Τριανταφυλλίδη, είναι οι όποιοι ισχυρισμοί ότι οι Πομάκοι είναι Τούρκοι. «Από την έρευνα τεκμηριώνεται ότι οι Πομάκοι είναι γηγενής πληθυσμός, ο οποίος ζούσε τα τελευταία 2.500-3.000 χρόνια στην οροσειρά της Ροδόπης», μας λέει.

Αποδείχθηκε γενετικά ότι οι Πομάκοι έχουν μεγάλη σχέση με τους Έλληνες και τους Βούλγαρους και ελάχιστη με τους Τούρκους.Ελληνική γενετική «υπογραφή» στις αποικίες
Ακόμα και σήμερα, μετά από περισσότερα από 2.500 χρόνια, ανιχνεύεται η γενετική υπογραφή των Ελλήνων στις αποικίες της Αρχαιότητας. Είναι αξιοσημείωτο ότι το 37% του DNA των σημερινών κατοίκων της Σικελίας (μέρος της Μεγάλης Ελλάδας) προέρχεται από τους Έλληνες, ενώ αντίστοιχη προέλευση έχει και το 17% του DNA των σημερινών κατοίκων της Προβηγκίας στη Νότια Γαλλία, όπου υπήρξαν αποικίες όπως αυτή της Μασσαλίας.



«Είναι εντυπωσιακό, επίσης, ότι το DNA των λειψάνων Νεολιθικής Εποχής που βρέθηκαν στην Ιρλανδία και στη Νοτιοανατολική Σουηδία έχει προέλευση από την ανατολική Μεσόγειο και κυρίως από τις Μυκήνες. Επίσης, η μελέτη του DNA λειψάνων της Νεολιθικής Εποχής από σπήλαιο του οροπεδίου του Λασιθίου έδειξε ότι είναι παρόμοιο με το DNA των σημερινών κατοίκων της συγκεκριμένης περιοχής. Η σύγκριση έγινε με 135 διαφορετικούς πληθυσμούς από την Ευρασία και την Αφρική.

»Δεν βρέθηκε καμία ένδειξη προέλευσης του DNA των νεολιθικών Κρητών από την Αφρική, άρα δεν ευσταθεί και η άποψη που έχει διατυπωθεί ότι ο νεολιθικός πολιτισμός της Κνωσού είναι αφρικανικής προέλευσης».

Ο Homo Sapiens στην Ελλάδα

Σύμφωνα με γενετικά στοιχεία, πριν από 53.000 χρόνια έφτασε στον ελλαδικό χώρο ο «Σοφός Άνθρωπος» (Hopo Sapiens) και όχι πριν από 45.000 χρόνια, όπως δείχνουν τα ιστορικά στοιχεία. Για 5.000 χρόνια δε, συνυπήρξε με τον Άνθρωπο του Νεάντερταλ.

Επίσης, με βάση τα γενετικά στοιχεία, το DNA των σημερινών κατοίκων της Ευρώπης –κατά συνέπεια και των Ελλήνων– προέρχονται σε ποσοστό
2-4% από τον Άνθρωπο του Νεάντερταλ και το υπόλοιπο από τον Homo Sapiens.Στη Νεολιθική Εποχή (πριν από περίπου 10.000 χρόνια) οι άνθρωποι μετακινήθηκαν από τη βορειοδυτική Ανατολία και τη Λεβαντίνη (σημερινές Συρία και Ισραήλ) προς τα νησιά του Αιγαίου και τη Θεσσαλία (ο γνωστός Πολιτισμός του Σέσκλου) και στη συνέχεια από τον ελλαδικό χώρο μέσω των κοιλάδων Αξιού και Δούναβη μετακινήθηκαν προς την Κεντρική Ευρώπη και διά θαλάσσης προς τη δυτική Μεσόγειο.
«Αυτό τεκμηριώνεται από τη σύγκριση DNA μεταξύ νεολιθικών λειψάνων στον ελλαδικό χώρο και στην Ευρώπη, αλλά και από πολιτιστικά αγαθά, για παράδειγμα περιδέραια, τα οποία κατασκευάστηκαν στο Αιγαίο και βρέθηκαν σε νεολιθικούς τάφους της Δυτικής Ευρώπης», κατέληξε ο Κ. Τριανταφυλλίδης.
Ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης έχει τα τελευταία 35 χρόνια αφιερώσει τη ζωή του στην έρευνα της γενετικής σύστασης των Ελλήνων και συνόψισε τα συμπεράσματά του στο βιβλίο του Η γενετική ιστορία της Ελλάδος – Το DNA των Ελλήνων, το οποίο κυκλοφόρησε το 2014 από τις εκδόσεις Δ. Κυριακίδη, αλλά και στο δίγλωσσο (ελληνικά και αγγλικά) υπό έκδοση έργο του Η γενετική καταγωγή των Ελλήνων. Θα είναι 240 σελίδων σε γλώσσα εκλαϊκευμένη, με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τα πολλά στοιχεία αρχαιογενετικής, δηλαδή μελέτες DNA σε λείψανα Παλαιολιθικής και Νεολιθικής Εποχής και Εποχής του Χαλκού.

ΑΘΑΝΑΤΟΙ κομάντος...

ΑΘΑΝΑΤΟΙ κομάντος...
Δεν ξεχνώ... Κύπρος 1974 Ά Μοίρα Καταδρομών, επιχείρηση ΝΙΚΗ

Η εξάπλωση των Ελλήνων

Η εξάπλωση των Ελλήνων

Κοίταζε τὸν ὀρίζοντα ὁ Ἓλληνας· καὶ δὲν ἒβλεπε τὴν ἀπόσταση, οὒτε τὶς θάλασσες ποὺ ἒπρεπε νὰ διασχίσῃ. Ἒβλεπε τὰ εὒφορα τὰ χώματα καὶ τὶς πόλεις ποὺ θὰ ἒστηνε μὲ τὰ χέρια του. Καὶ ἦταν καὶ ὁ χρησμὸς τῆς Πυθίας ποὺ τοῦ ἒδινε ἀέρα στὰ πανιά του, γιατὶ καὶ οἱ Θεοὶ στὸ πλευρό του ἦταν, καὶ τὸν συντρόφευαν…

Καὶ ἡ φλόγα ἀπὸ τὸ Πρυτανεῖο τῆς Μητέρας-Πόλης, φώτιζε τὸν δρόμο τους καὶ στέριωνε τὶς πόλεις τους, ποὺ οἱ περισσότερες μέχρι σήμερα διατηροῦν τὰ ἑλληνικὰ τους ὀνόματα καὶ τιμοῦν τοὺς ἰδρυτές τους, τοὺς Ἓλληνες…

Στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, ἒμποροι καὶ ναυτικοὶ ταξίδεψαν καὶ στὴν συνέχεια μετακόμισαν πέρα ἀπὸ τὴν ἠπειρωτικὴ Ἑλλάδα. Ἐγκαταστάθηκαν σὲ γόνιμες περιοχές, μὲ καλὰ λιμάνια, καὶ μὲ ἐμπορικὲς εὐκαιρίες. Οἱ περιοχὲς αὐτὲς καθιερώθηκαν ὡς αὐτοδιοικούμενες ἀποικίες. Ἀργότερα, μερικὲς ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἀποικίες ἒστειλαν τοὺς δικούς τους ἂποικους σὲ ἂλλες περιοχές.

Οἱ ἀποικίες μιλοῦσαν τὴν ἲδια γλῶσσα καὶ λάτρευαν τοὺς ἲδιους θεοὺς μὲ τὴν Μητρόπολη. Οἱ ἰδρυτὲς μετέφεραν μαζί τους τὴν ἱερὴ φλόγα ποὺ εἶχε ληφθῇ ἀπὸ τὸ Πρυτανεῖο τῆς μητρικῆς πόλης. Πρὶν ξεκινήσουν τὴ δημιουργία μιᾶς νέας ἀποικίας συχνᾶ ἒπαιρναν χρησμὸ ἀπὸ τὸ μαντεῖο τῶν Δελφῶν.

Τὸ Πρῶτο κύμα τοῦ ἑλληνικοῦ ἀποικισμοῦ ἒλαβε χώρα στὴν Μικρὰ Ἀσία. Ὁ ἀρχαῖος γεωγράφος Στράβων ὑποστήριξε ὃτι οἱ Αἰολεῖς ἐγκαταστάθηκαν στὴν Μικρὰ Ἀσία τέσσερις γενιὲς πρὶν τοὺς Ἲωνες.

Οἱ Αἰολεῖς ἂποικοι ἐγκαταστάθηκαν στὴ βόρεια περιοχὴ τῆς ἀκτῆς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καθῶς καὶ στὰ νησιὰ τῆς Λέσβου καὶ τῆς Τενέδου.

Οἱ Ἲωνες ἐγκαταστάθηκαν στὸ κεντρικὸ τμῆμα τῶν ἀκτῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, δημιουργῶντας τὶς ἀποικίες τῆς Μιλήτου καὶ τῆς Ἐφέσου, καθῶς καὶ στὰ νησιὰ τῆς Χίου καὶ τῆς Σάμου.

Οἱ Δωριεῖς ἐγκαταστάθηκαν στὸ νότιο τμῆμα τῆς ἀκτῆς, δημιουργῶντας τὴν ἰδιαίτερα ἀξιοσημείωτη ἀποικία τῆς Ἀλικαρνασσοῦ.

Ἡ Δεύτερη ὀμάδα τῶν ἀποικιῶν δημιουργήθηκε στὴ Δυτικὴ Μεσόγειο.

Ὁ Στράβων ἀναφέρεται στὴ Σικελία μὲ τὸ χαρακτηρισμὸ Μεγάλη Ἑλλάδα· ἀλλὰ ἒτσι χαρακτηρίζεται οὐσιαστικὰ καὶ ὃλη ἡ Νότιος Ἰταλία στὴν ὁποία εἶχαν ἐγκατασταθεῖ Ἓλληνες. Ὁ Πολύβιος ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ χρησιμοποίησε τὸν συγκεκριμένο ὃρο.

Μεγάλη Ἑλλάδα ἢ Μεγάλη Ἑλλάς, Magna Graecia, Magna Grecia ἢ, σπανιότερα, Grande Ellade.

Στὴ Σικελία ἒχουμε τὶς ἀποικίες

1. Συρακοῦσες, ἰδρύθηκαν ἀπὸ τοὺς Κορίνθιους τὸ 734 π.Χ.

2. Μεσσήνη ἢ Ζάγκλη (σημερινὴ Messina), ἀποικία τῶν Χαλκιδαίων

3. Μύλοι (σημερινὸ Milazzo).

4. Αἰολίδες Νῆσοι μὲ ἐπίκεντρο τὴν Λιπάρα, ἀποκία τῆς Κνίδου, 580 π.Χ.

5. Πάνορμον, (σημερινὸ Palermo).

6. Ἂκις ἢ Ἂχις (σημερινὸ Acireale).

7. Ξιφωνία. Δὲν ἒχει βρεθεῖ κανένα ἀρχαιολογικό της ἲχνος καὶ δὲν ὑπάρχουν σαφεῖς πληροφορίες γιὰ τὴν ἀκριβή της θέση.

8. Μινωικὴ Ἡράκλεια

9. Αἲγεστα ἢ Ἒγεστα

10. Τίνδαρις

11. Εὒβοια, ἀποικία τῶν Λεοντίνων.

12. Ἀκράγας ἢ Ἀκράγαντας (σημερινὸ Agrigento).

13. Νάξος, ἀποικία τῶν Χαλκιδαίων. Ἰδρύθηκε τὸ 757 π.Χ. (σημερινὴ Giardini Naxos).

14. Ταυρομένιον, ἀποικία τῶν κατοίκων τῆς Νάξου Σικελίας (σημερινὴ Taormina).

15. Μέγαρα Ὑβλαῖα, ἀποικία τῶν Μεγαρέων. Ἰδρύθηκε τὸ 734 π.Χ.

16. Λεοντίνοι, ἀποικία τῶν Χαλκιδαίων ἢ τῶν κατοίκων τῆς Νάξου Σικελίας. Ἰδρύθηκε τὸν 8ο αἰ. π.Χ. (σημερινὸ Lentini).

17. Κατάνη, Ἰδρύθηκε ἀπὸ τοὺς Ναξιῶτες Σικελίας τὸν 8ο αἰ. π.Χ. (σημερινὴ Catania).

18. Γέλα, ἰδρύθηκε ἀπὸ κατοίκους τῆς Ρόδου καὶ τῆς Κρήτης τὸ 675 π.Χ. (σημερινὴ Gela).

19. Καμάρινα, ἀποικία τῶν Συρακουςῶν.

20. Ραγούσα (σημερινὴ Ragusa).

21. Ἀκρίλλαι (σημερινὸ Chiaramonte Gulfi).

22. Ἀγύριον (σημερινὴ Agira).

Στὴν Καλαβρία ἒχουμε τὶς ἀποικίες

1. Ρήγιον, (σημερινὴ Reggio Calabria), ἀποικία τῶν Χαλκιδαίων.

2. Ἐπιζεφύριοι Λοκροί, ἀποικία τῶν Ὀπουντίων Λοκρῶν (σημερινὸ Locri).

3. Κρότων, (σημερινὸ Crotone), ἰδρύθηκε τὸ 710 π.Χ. ἀπὸ ἂποικους τῆς Ἀχαϊας.

4. Σύβαρις, (σημερινὸ Sibari), ἰδρύθηκε τὸ 720 π.Χ. ἀπὸ ἂποικους τῆς Ἀχαϊας.

5. Σκῦδρος, ἀποικία τῶν κατοίκων τῆς Συβάρεως, μετὰ τὴν καταστροφή της ἀπὸ τὸν Κρότωνα τὸ 510 π.Χ.

6. Θοῦριοι, ἀποικία τῶν Ἀθηναίων. Ἰδρύθηκε τὸ 443 π.Χ. στὰ ἐρείπια τῆς κατεστραμμένης Συβάρεως.

7. Μέδμα, ἀποικία τῶν Ἐπιζεφύριων Λοκρῶν (σημερινὸ Rosarno).

8. Σκυλλάκιον (σημερινὸ Squillace).

9. Ἰππώνιον (σημερινὴ Vibo Valentia).

10. Βοῦς (σημερινὴ Bova).

11. Καυλωνία (σημερινὴ Monasterace Μarina).

12. Μέταυρος, ἀποικία τῆς Μεσσήνης καὶ τοῦ Ρηγίου (σημερινὸ Gioia Tauro).

13. Κρίμισα (σημερινὸ Cirò).

14. Λάος (σημερινὴ Mercelina).

15. Τερίνα, ἀποικία τοῦ Κρότωνα.

16. Ἰέραξ (σημερινὸ Gerace).

17. Κωσταντία (σημερινὴ Cosenza).

18. Λακίνιον (σημερινὸ Capo Colonna).

Στὴν Ἀπουλία ἒχουμε τὶς ἀποικίες

1. Βάρις ἢ Βάριον (σημερινό Bari).

2. Βρινδίσιον (σημερινὸ Brindisi).

3. Τάρας ἢ Τάραντας (σημερινὸ Taranto) ἀποικία τῶν Σπαρτιατῶν.

4. Μεταπόντιον (σημερινὸ Metaponto).

5. Καλλίπολις (σημερινὴ Gallipoli).

6. Κανύσιον

7. Ὑδροῦς (σημερινὸ Ὀτράντο).

8. Ἀλήσιον (σημερινὸ Lecce).

9. Φοβαία (σημερινὴ Foggia).

10. Ἀπένηστη ἢ Ἀπάμεστη (σημερινὴ Mattinata). Ἡ ἀποικία ἰδρύθηκε ἀπὸ κατοίκους τῆς Αἰτωλοακαρνανίας.

Στὴν Καμπανία ἒχουμε τὶς ἀποικίες

1. Κύμη (σημερινὴ Cuma), Ἀποικία τῶν Χαλκιδαίων καὶ τῆς Κύμης.

2. Νεάπολις (σημερινὴ Νάπολη). Ἰδρύθηκε ἀπὸ κατοίκους τῆς Κύμης Καμπανίας.

3. Ἐλέα (σημερινὴ Velia).

4. Ποσειδωνία, ἀποικία τῶν Συβαριέων (σημερινὸ Capaccio-Paestum).

5. Πύχουντας, ἀποικία τῆς Μεσσήνης (σημερινὸ Policastro Bussentino).

6. Πιθηκοῦσσαι, ἀποικία τῶν Χαλκιδαίων καὶ τῆς Ἐρέτριας (σημερινὴ Ischia, στὸ ὁμώνυμο νησάκι).

7. Δικαιάρχεια (σημερινὸ Pozzuoli).

8. Παλίνωρος ἢ Παλίνωρον (σημερινὸ Palinuro, δημοτικὸ διαμέρισμα τοῦ δήμου Centola).

Στὴ Λουκανία ἒχουμε τὶς ἀποικίες

1. Μεταπόντιον (σημερινὸ Metaponto).

2. Σύρις (σημερινὴ Nova Siri).

3. Ἡράκλεια (σημερινὸ Policoro).

4. Πιστοικός (σημερινὸ Pisticci).

5. Τροίλια ἢ Ὀβελάνον (σημερινὴ Ferrandina).

Ὑπόλοιπη Ἰταλία

1. Ἀνκῶν (ἡ Δωρικὴ Ἀνκῶν, τὸ ἀρχικό της ὂνομα) ἀποικία τῶν Συρακουςῶν (σημερινὴ Ἀνκόνα).

2. Ἂδρια (σημερινὴ Adria).

Ἀνέφερα μόνο τὶς ἀποικίες στὴν Ἰταλία. Ἐνδεικτικὰ νὰ ἀναφέρῳ τὴ Μασσαλία στὶς ἀκτὲς τῆς Γαλλίας ποὺ ἰδρύθηκε ἀπὸ τοὺς Ἲωνες Φωκαεῖς τὸ 600 π.Χ. Ἡ Μασσαλία μὲ τὴν σειρά της ἒγινε βάση γιὰ τὴν ἲδρυση ἀκόμα πιὸ ἀπομακρυσμένων ἀποικιῶν στὴν περιοχὴ τῆς Ἰσπανίας

Ἐπίσης στὴν Ἀφρική, ἡ Κυρήνη ἰδρύθηκε τὸ 630 π.Χ. ὡς ἀποικία τῆς Θῆρας, ποὺ ἦταν ἀποικία τῆς Σπάρτης..

Ἀκόμη, στὴ θέση τῆς σημερινῆς Βεγγάζης ὑπῆρχε ἡ ἑλληνικὴ ἀποικία Εὐεσπερίδες…

Ὑπήρχαν πολλὲς ἀποικίες ἀκόμη, κατὰ μῆκος τῆς ἀκτῆς τοῦ Αἰγαίου, τοῦ Ἐλλησπόντου, τῆς Προποντίδος καὶ τοῦ Εὒξεινου Πόντου.

Ἡ πολιτιστικὴ συμβολὴ τῶν Ἑλλήνων τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος ἦταν σημαντική. Ἡ γραφὴ ποὺ οἱ Ρωμαῖοι υἱοθετήσανε, ἡ Λατινικὴ γραφὴ, προέρχεται ἀπὸ τὸ λεγόμενο Χαλκιδικὸ ἀλφάβητο, ποὺ οἱ Ἓλληνες ἀπὸ τὴν Κύμη τῆς Εὐβοίας μετέφεραν στὴν Καμπανία τῆς Ἰταλίας, χτίζοντας ἐκεῖ τὴν ἀποικία τους. Τὸ τέλος τῆς ἀκμῆς τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος ἦρθε λόγω τῆς ἐπεκτατικῆς πολιτικῆς τῆς Ρώμης. Τὸ ἒτος 272 π.Χ. καταστράφηκε ὁ Τάρας καὶ χάθηκε τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν κατοίκων του, γιατὶ ἐπαναστάτησαν καὶ βοήθησαν τὸν Πῦρρο στὸν πόλεμό του κατὰ τῶν Ρωμαίων. Ἀλλὰ ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα συνέχισε νὰ ὑπάρχῃ σὰν πνευματικό-πολιτιστικὸ δημιούργημα, ἀφοὺ ἀκόμα σήμερα ἓνα μέρος τοῦ πολιτισμοῦ, τῶν ἠθῶν, τῶν ἐθίμων καὶ τῆς ἑλληνικῆς γλῶσσας, ὑπάρχουν στὴν Κάτω Ἰταλία…

Ο Μῦθος του Ἑρμαφρόδιτου - ἀποσυμβολισμός

Ὅ Ἐρμαφρόδιτος παρουσιάζεται στὴν Ἑλληνική καὶ Ρωμαϊκή μυθολογία καὶ τέχνη ὥς το ὄν ποὺ ἔχει ταυτόχρονα τα χαρακτηριστικά καὶ τῶν δύο φύλων.

.


Ἦταν γιός του Ἑρμῆ καὶ της Ἀφροδίτης τον ὁποῖο ἀνέθρεψαν οἱ νύμφες στὶς σπηλιές του ὄρους Ἴδη της Φρυγίας. Στὸ πρόσωπό του ἀντιφέγγιζε ἡ χάρη καὶ ἡ ὀμορφιά καὶ τῶν δύο γονέων του, ἀπὸ τους ὁποίους πῆρε καὶ το ὄνομα του. Ὅταν ἔγινε δεκαπέντε χρόνων, ἐγκατέλειψε το βουνό ὁπού μεγάλωσε γιὰ νὰ περιπλανηθεῖ στὴ Μικρά Ἀσία καὶ νὰ γνωρίσει καινούργια μέρη.

Πέρασε ἀπὸ πόλεις της Λυκίας, καθώς καὶ ἀπὸ την Καρία, ὁπού σταμάτησε νὰ ξεκουραστεῖ σε μία πηγή ποῦ ὀνομαζόταν Σαλμακίς, τα νερά της ὁποίας σχημάτιζαν λίμνη.

Ἡ ὁμώνυμη νύμφη της πηγῆς, ἡ φιλάρεσκη Σαλμακίς, μαγεύτηκε ἀπὸ την ὀμορφιά του νέου καὶ τον ἐρωτεύτηκε παράφορα. Ὁ Ἑρμαφρόδιτος ὅμως ἔμεινε ἀσυγκίνητος καὶ ἀδιάφορος μπροστά στὸ ἐρωτικό πάθος της. Ὅταν ἐκείνη ἔνιωσε πῶς οἱ προσπάθειές της νὰ τον κατακτήσει ἀπέβαιναν μάταιες, προσποιήθηκε την ἀδιάφορη καὶ ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ την πηγή. Ὁ Ἑρμαφρόδιτος, νομίζοντας ὅτι ἔμεινε μόνος, βούτηξε στὸ νερό της πηγῆς. Ἡ Σαλμακίς ὅμως, ποῦ εἶχε κρυφτεῖ σε ἕνα γειτονικό θάμνο καὶ παρακολουθοῦσε τις κινήσεις του  νέου, βλέποντάς τον ἀνυπεράσπιστο μέσα στὸ βασίλειό της, βούτηξε καὶ αὐτὴ στήν πηγή.
.

Ὁ Ἑρμαφρόδιτος, ὅσο καὶ ἄν προσπάθησε, δὲν κατάφερε νὰ ξεφύγει ἀπὸ την ἀγκαλιά της νύμφης, ποῦ τυφλωμένη ἀπὸ το πάθος παρακάλεσε τους θεούς νὰ μὴ χωρίσουν ποτέ οἱ δύο τους. Οἱ θεοί πραγματοποίησαν την ἐπιθυμία της καὶ συνένωσαν τα δύο σώματα σε ἕνα, δημιουργῶντας ἕνα καινούργιο ὄν με διττή φύση, οὔτε ξεκάθαρα γυναικεία οὔτε ξεκάθαρα ἀνδρική. ὁ Ἑρμαφρόδιτος, καθώς ἔνιωθε το σῶμα του νὰ ἀφομοιώνεται με το θηλυκό, καταράστηκε την πηγή καὶ παρακάλεσε τους γονεῖς του ὅποιος ἄντρας πέφτει στὰ νερά της νὰ χάνει τον ἀνδρισμό του καὶ νὰ ἐκθηλύνεται. ὁ Ἑρμῆς καὶ ἡ Ἀφροδίτη εἰσάκουσαν την παράκληση του γιοῦ τους καὶ ἔδοσαν στὴν πηγή τὴ μυστηριώδη αὐτή δύναμη. Ἄς ἐξετάσουμε τώρα καὶ την «ἐσωτερική παράδοση» στὴν ὁποία γίνεται συμβολικά ἀναφορά στὸ ἀρχέγονο ἑρμαφρόδιτο στάδιο τόσο της κοσμογονίας ὅσο καὶ της «ἀνθρωπογονίας».


Στήν Ὀρφική Κοσμογονία ὁ Ἡρικαπαῖος ἡ καὶ Ἡρικεπαῖος ἦταν ἑρμαφρόδιτο ὄν το ὁποῖο καὶ χαρακτηριζόταν κυρίαρχη πρωτόγονη καὶ ζωοδότης δύναμη του κόσμου. Κατά την κοσμογονία δημιουργήθηκε στὴν ἀρχὴ ὁ Χρόνος καὶ ἐξ αὐτοῦ ἡ δυάδα Αἰθήρ καὶ Χάος, τα ὁποία μετά του κοσμογονικοῦ Ὠοῦ (αὐγοῦ) παρήγαγαν την πρώτη θεϊκή τριάδα. Στὴ συνέχεια ἀπὸ τὴ γονιμοποίηση του Ὠοῦ προῆλθαν ὁ Ἔρως, ὁ Φᾶνης (δηλαδή ὁ θεός του φωτός) καὶ ὁ Μήτις (ὁ θεός της σκέψης, της φρόνησης) ποῦ ἀποτέλεσαν ἔτσι τὴ δεύτερη θεϊκή τριάδα.

.
Στήν Ἑρμητική παράδοση σύμφωνα με τον Ἑρμῆ τον Τρισμέγιστο, ὁ πατέρας Νοῦς του κόσμου ἦταν ἀρσενικοθήλυκος ζωή καὶ φῶς, ἀπὸ τον ὁποῖο ξεπηδᾶ ὁ «Λόγος». Ο κόσμος του φωτός εἶναι το ἀρχετύπῳ του αἰσθητοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖται ἀπὸ το κατώτερο μέρος του, ὑστέρα ἀπὸ ἀπόφαση τοῦ Θεοῦ καὶ διά της συμμετοχῆς του «Λόγου», υἰοῦ τοῦ Θεοῦ..

διά της συμμετοχῆς του «Λόγου», υἰοῦ τοῦ Θεοῦ.

Στήν συνέχεια ὁ πατέρας Νοῦς γέννησε ἕναν ἄλλο δεύτερο δημιουργό Νοῦ, ὁ ὁποῖος μέσω του «Λόγου» δημιουργεῖ τον δικό μας αἰσθητό κόσμο, ποῦ ὑπακούει στούς κανόνες της Εἰμαρμένης. Καθῆκον του κατώτερου αἰσθητοῦ κόσμου εἶναι νὰ μιμεῖται τον ἰδεατό (ἀρχέτυπο). Ο «Λόγος» με τον δημιουργό «Νοῦ», θέτουν σε κίνηση τους ἑπτὰ κύκλους, του πυρός..
«Ο Νοῦς-Θεός ποῦ εἶναι ἀρσενικό-θηλυκός, ζωή καὶ φῶς μαζί, γέννησε με ἕναν λόγο, ἄλλον δημιουργό Νοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι Θεός της φωτιᾶς καὶ του πνεύματος καὶ ὁ ἐνιαῖος δημιουργός ἑπτὰ διοικητῶν ποὺ περιέχουν σε κύκλους τον αἰσθητὸ κόσμο καὶ ἡ διοίκησή τους καλεῖται Εἱμαρμένη καὶ ἀμέσως ἀπὸ τα κατώτερα στοιχεῖα (του Θεοῦ) ξεπήδησε ὁ Θεϊκός Λόγος στὴν περιοχή της καθαρῆς φυσικῆς δημιουργίας κι ἑνώθηκε με τον δημιουργό Νοῦ (πρὸς τον ὁποῖον εἶναι ὁμοούσιος)....... Καὶ ὁ δημιουργός Νοῦς μαζί με τον Λόγο, ποῦ περιβάλλει τους κύκλους καὶ τους κάνει νὰ στριφογυρίζουν με κραδασμούς στριφογύρισε τα δικά του δημιουργήματα καὶ τα ἄφησε νὰ στρέφονται ἀπὸ ἀπροσδιόριστο χρόνο καὶ θὰ συνεχίσουν νὰ στρέφονται διαρκῶς χωρίς τέλος». Λόγοι, Ι 9,10.
.
ὁ ἄνθρωπος δημιουργήθηκε «κατ’ εἰκόνα» τοῦ Θεοῦ. Η δημιουργία του ἀνθρώπου ξεκινάει με την δημιουργία του ἀνθρώπου ἀρχέτυπο, ποὺ τον δημιουργεῖ ὁ πρωταρχικός Νοῦς κατ’ εἰκόνα του πατέρα:

.«Κι ὁ πατέρας ὅλων ὁ Νοῦς, ποῦ εἶναι ζωή καὶ φῶς, γέννησε τον ἀνθρώπῳ, ἴσον με τον ἑαυτὸ του, τον ὁποῖον ἀγάπησε ὡς γέννημα δικό του. Καὶ ἦταν πανέμορφος ὁ ἄνθρωπος γιατί εἶχε την εἰκόνα του πατέρα του. Ἐπειδή ὁ Θεός ἀγάπησε την ἴδια του την μορφή, του παρέδωσε ὅλα τα δημιουργήματα ». Λόγοι, Ι 12-15
.

Ἡ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου γίνεται με την δημιουργία του ἀνθρώπου –ἀρχέτυπο, ποῦ τον δημιουργοί ὁ πρωταρχικός Νοῦς κατ’ εἰκόνα του πατέρα. Στήν συνέχεια καὶ ὁ ἄνθρωπος συμμετέχει στὴν δημιουργία. Ἀρχικὰ ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶχε φῦλο ἦταν ἁρσενικοθήλυκος κάτι ποῦ συναντᾶμε ἐπίσης στὴν ἀρχαιοελληνική γραμματεία τόσο στὸν Ἡσίοδο ὅσο καὶ τον Πλάτωνα .


«Οἱ ψυχές παιδί μου, Ὅρε ἔχουν ὁμοία φύση, καθότι προέρχονται ἀπὸ τον ἴδιο τόπο, ὅπου τις πλάθει ὁ δημιουργός, καὶ δὲν εἶναι οὔτε ἀρσενικές οὔτε θηλυκές. Διότι ἡ διάκριση αὐτή γίνεται στὰ σώματα καὶ ὄχι στὰ ἀσώματα.» Ἀπὸ τον Λόγο του Ἑρμῆ πρὸς τον Τατ, ἀπόσπασμα 24, 8
.
«Ὅταν ἐπληρώθη ἡ περίοδος, λύθηκε ὁ δεσμός ποῦ συγκρατοῦσε τα πάντα με την θέληση του Θεοῦ. Ἔτσι ὅλα τα ζῶα πού ἦταν ἀρσενικοθήλυκα κι ὁ ἄνθρωπος μαζί, διαλύθηκαν κι ἄλλα ἔγιναν ἀρσενικά κι ἀλλὰ θηλυκά. Καὶ τότε ὁ Θεός εἰπέ ἅγιο λόγο. Αὐξάνεστε καὶ πληθύνεστε ὅλα τα κτίσματα καὶ τα δημιουργήματα». Ποιμάνδρης Ι, 18.
.
Ὁ ἄνθρωπος - ἀρχετύπῳ διαπερνόντας τους πλανητικούς κύκλους παρουσιάστηκε στὴν φύση, καὶ εἰσέρχεται την ὕλη. Κάτι ὅμως ποῦ εἶχε ὡς συνέπεια την πτώση του, διότι ὡς Νάρκισσος ἀγάπησε την μορφή του, την ἀντανάκλασή του στὸν ὑλικό κόσμο, καὶ συνειδητά ἐπέλεξε νὰ κατοικήσει στὴν ἄλογη μορφή.
.«... Καὶ τότε ὁ ἄνθρωπος εἶδε στὴν κατώτερη φύση την ὡραία μορφή του Θεοῦ κι ὅταν εἶδε το ἀπέραντο κάλλος κι ὅλη την ἐνεργητικότητα τῶν διοικητῶν νὰ ἑνώνονται στὴν μορφή του Θεοῦ, ἐκεῖνος μειδίασε ἀπὸ ἀγάπη, γιατί εἶδε την ὑπέροχη μορφή του ἀνθρώπου νὰ ἀντανακλᾶται στὸ νερό καὶ στὴν σκιά του πάνω στὴν γῆ. Κι αὐτός βλέποντας την ὁμοία με αὐτὸν μορφή στὸ νερό την ἀγάπησε καὶ θέλησε νὰ κατοικήσει σε αὐτὴν. Κι ἀμέσως ἡ βουλή ἔγινε ἐνέργεια καὶ κατοίκησε στὴν ἄλογη μορφή. Καὶ γιὰ αὐτὸν τον λόγο ὁ ἄνθρωπος εἶναι διπλός ἀπὸ ὅλα τα ζῶα της γῆς: θνητός κατά το σῶμα κι ἀθάνατος στὴν οὐσία του». Λόγοι, Ι 12-15

Ἐξαιτίας της πτώσης του ὁ ἄνθρωπος ἔχει διπλή φύση, θνητός ὡς πρὸς το σῶμα καὶ ἀθάνατος ὡς πρὸς τὴ οὐσία του. Ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἔχει ἐπίγνωση της ἀθάνατης φύσης του, προχωράει πρὸς την γνώση του ὑπέρτατου ἀγαθοῦ καὶ την ἕνωση με τον Θεό, ποὺ γίνεται με την ἐνδοσκόπηση, ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἐρωτεύτηκε το σῶμα του παραμένει στὸ σκοτάδι καὶ τον θάνατο. Με τον θάνατο βέβαια δὲν καταστρέφεται τίποτα ἁπλῶς γίνεται μία διάλυση των ὑλικῶν στοιχείων

.«-Δὲν παθαίνουν πατέρα, τα ζῶα πού βρίσκονται μέσα σε αὐτὸ (Θεῖο) καὶ εἶναι μέρη του;
.
-Κράτα τον λόγο σου τέκνο μου, γιατί πλανᾶσαι στὴν ὀνομασία τῶν φαινομένων. Δὲν πεθαίνει τίποτα τέκνο μου, ἀλλὰ ὡς σύνθετα σώματα, διαλύονται. Ἡ διάλυση δὲν εἶναι θάνατος, ἀλλὰ διάλυση του κράματος. Καὶ διαλύεται ὄχι γιὰ νὰ χαθεῖ ἀλλὰ γιὰ νὰ γίνει κάτι νέο. Γιατί ποία εἶναι ἡ ἐνέργεια της ζωῆς: Δὲν εἶναι ἡ κίνηση; Καὶ ὑπάρχει τίποτα ἀκίνητο στὸν κόσμο; Τίποτε, παιδί μου.

-Οὔτε ἡ Γῆ δὲν εἶναι ἀκίνητη πατέρα κατά την γνώμη σου;
.
-Ὄχι παιδί μου. Η γῆ εἶναι καὶ πολυκίνητος ἀπὸ μόνη της καὶ στάσιμη. Πόσο γελοῖο εἶναι νὰ λέμε την τροφό τῶν πάντων ἀκίνητη, αὐτὴ ποῦ βλασταίνει καὶ γεννάει τα πάντα.

Εἶναι ἀδύνατο νὰ βλασταίνει κάτι δίχως νὰ κινεῖται…(… )
Τέκνο μου, ὁ κόσμος ὡς σύνολο εἶναι ἀμετάβλητος , ἀλλὰ τα μέρη του εἶναι μεταβλητά, ἐνῷ τίποτα δὲν εἶναι φθαρτό καὶ τίποτα δὲν χάνετε. Μόνο οἱ ὁρισμοί μπερδεύουν τους ἀνθρώπους. Δὲν εἶναι ἡ γένεση ζωή, ἀλλὰ ἡ αἴσθηση, οὔτε ὁ θάνατος ἀλλὰ λήθη». Λόγοι ΙΒ, 17,18
.Ἡ ψυχή ἀπελευθερώνεται καὶ ἀναβαίνει περνῶντας ἀπὸ τις ἑφτὰ σφαῖρες ἀφήνοντας ὅλα της τα πάθη ἑως ὅτου φτάσει στὴν ὄγδοη φύση καὶ την ἕνωση της με τον Θεό.
.
«Ἡ ἀσεβής ψυχή μένει στὴν ἴδια οὐσία, κολάζεται ἀπὸ αὐτὴν καὶ ζητάει γήινο σῶμα γιὰ νὰ εἰσέλθει. Σε ζώου σῶμα δὲν χωράει ἀνθρώπινη ψυχή καὶ ἡ Θέμιδα δὲν ἐπιτρέπει ἡ ἀνθρώπινη ψυχή νὰ ἐκπέσει σε ἀλόγου ζώου σῶμα. Νόμος του Θεοῦ εἶναι γιὰ νὰ προφυλάσσει την ἀνθρώπινη ψυχή ἀπὸ μία τέτοια ὕβρη». Λόγοι, X, 19.
.Σύμφωνα με την «ἐσωτερική παράδοση» ἡ ἐξελίξη τοῦ ἀνθρώπου προχωρᾶ μέσα ἀπὸ Ἑπτὰ Κοσμικές Περιόδους ποῦ ἀντιστοιχοῦν σε διαδοχικές «καταστάσεις» ἀπὸ τις ὁποῖες περνᾶ ἡ Γῆ ὅσο καὶ τα ὄντα ποῦ ζοῦν σε αὐτή, συνεπῶς καὶ ἀνθρωπότητα ἀπὸ το πνεῦμα πρός την Ὕλη. (Ὁ Ἡσίοδος στὸ «Ἔργα καὶ Ἡμέραι» ἀναφέρει πώς ὑπῆρχαν πέντε ἑως τώρα γένη της ἀνθρωπότητας, χαρακτηρίζοντάς τα κατά σειρά φθίνουσας ἀξίας μετάλλων: Πρῶτο εἶναι το «Χρυσό» Γένος, ὁποῦ οἱ ἄνθρωποι ζοῦσαν σὰν τους θεούς χωρίς μόχθο, βάσανα καὶ γηρατειά. Δεύτερο το «Ἀργυρό» Ὑπερβόρειοι-Οὐρανός, τρίτο το «Χάλκινο» Λεμούρειοι-Κρόνος, τέταρτο το Γένος τῶν Ἡρώων Ἄτλαντες-Δίας καὶ πέμπτο το «Σιδερένιο» Γένος, το πιὸ «ἄθλιο» ἀπ’ ὅλα, το δικό μας).

Ἐμεῖς βρισκόμαστε τώρα στὴν τετάρτη Κοσμική Περιόδο. Ἔχουν προηγηθεῖ ἡ «Κρόνια», ἡ «Ἡλιακή» καὶ ἡ «Σεληνιακή» καὶ θὰ ἀκολουθήσει ἡ περίοδος του «Δία», της «Ἀφροδίτης» καὶ του «Ἡφαίστου», κατά τις ὁποῖες ἡ ἀνθρωπότητα θὰ γίνεται διαρκῶς πνευματικότερη. Οἱ τρεῖς προηγούμενες ἁλυσίδες ἀντιστοιχοῦν συμβολικά στὴν «ὀρυκτή», «φυτική» καὶ «ζωική» ἐξελίξη του ἀνθρώπου καὶ κατ’ αὐτὲς ἐμφανίστηκαν διαδοχικά τα στοιχεῖα Φωτιά, Ἀέρας καὶ Νερό.
.
Το πρῶτο γένος τῶν ἀνθρώπων, το κατεξοχήν Θεῖο ἡ «Χρυσό» ἦταν καθαρά αἰθερικό ἀποτελούμενο ἀπὸ τα ἀστρικά σώματα τῶν «Σεληνιακῶν Προγόνων» πάνω στὰ ὁποία ἄρχισε νὰ δομεῖ ἡ Φύση του ὑλικό σῶμα του ἀνθρώπου.
.
Το δεύτερο γένος (Ὑπερβόρειοι) ἦταν ἄφιλο ἐνῶ το τρίτο (Λεμούρειοι) ἑρμαφρόδιτο. Στὰ μέσα περίπου αἰτοῦ του τρίτου γένους τῶν Λεμουρείων ἔγινε ὁ διαχωρισμός τῶν φύλων ἡ «ἡ πτώση στὴ γέννηση» καὶ ὁ προηγουμένως ἑρμαφρόδιτος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πολλαπλασιαζόταν μέχρι τότε μόνο με τὴ θέλησή του, ἀπέκτησε φῦλο καὶ χρειαζόταν πιὰ γιὰ την ἀναπαραγωγή του τὴ συνεύρεσή του με ἕνα ὄν του ἀντιθέτου φύλου. Στὰ προηγούμενα γένη ὁ πολλαπλασιασμός ἦταν ἀγενὴς (ἀσεξουαλικός) εἴτε με τὴ στερέωση ἑνὸς «ἐκτοπλασματικού» σώματος ποὺ πρόβαλλε ὁ γονέας ἡ με ἐκβλάστηση, ἡ με «ἱδρωτογέννηση» ἡ με ἄγνωστες

σε μας μορφές ὡοτοκίας.
.
Σύμφωνα με αὐτή την παράδοση, ἡ τελευταία ἑρμαφρόδιτη ἀνθρωπότητα εἶχε τέσσερα χέρια καὶ δύο πρόσωπα καὶ την ἱκανότητα της κυκλοτεροῦς ὅρασης (μπρὸς καὶ πίσω). Μποροῦμε ἔτσι νά καταλάβουμε τις παράξενες Ἰνδουϊστικές θεότητες με τα τέσσερα χέρια ἡ την παράδοση γιὰ τους Κύκλωπες (=κύκλος + ώψ-μάτι, δηλαδή ἐτυμολογικά οἱ ἔχοντες κυκλοτερῆ ὅραση) καὶ τον ἐκφυλισμό του τρίτου ματιοῦ της «πλάτης» μας μετά τὴ πτώση τῶν Ἑρμαφρόδιτων, ὁπότε αὐτὸ τελικά ἀποσύρθηκε με τα χρόνια μέσα στὸ κεφάλι μας καὶ ἀποτελεῖ τὴ σημερινή ὑπόφυση.

 

Ἄς δοῦμε πῶς περιγράφει στὸ Συμπόσιο ὁ Πλάτωνας το ἀρχέγονο αὐτό ὄν:
.
«… ὑπῆρχε λοιπόν τότε το ἀνδρόγυνο, ποὺ καὶ στὴν ἐμφάνιση καὶ στὸ ὄνομα ἀποτελοῦσε συνδυασμό του ἀρσενικοῦ καὶ του θηλυκοῦ" τώρα ὅμως δὲν ὑφίσταται πιά ἀλλὰ το ὄνομα χρησιμεύει σὰν βρισιά. Ἔπειτα ὁλόκληρο το σῶμα κάθε ἀνθρώπου ἦταν στρογγυλό, ἔχοντας ὁλόγυρα τὴ ράχη καὶ τα πλευρά. Χέρια εἶχε τέσσερα καὶ πόδια ἴσα με τα χέρια, καὶ πρόσωπα δύο πάνω ἀπὸ κυκλικό αὐχένα, ὀλόιδια μεταξύ τους. Κεφάλι ἕνα πάνω ἀπὸ τα δύο πρόσωπα πού βρίσκονταν το ἕνα ἀπέναντι στὸ ἄλλο καὶ αὐτιά τέσσερα καὶ διπλά γεννητικά ὄργανα, καὶ ὅλα τα ἀλλά ὅπως θὰ μποροῦσε κανείς ἀπὸ αὐτὰ νὰ εἰκάσει.

Προχωροῦσε λοιπόν καὶ ὄρθιο ὅπως καὶ τώρα πρὸς ὁποιαδήποτε κατεύθυνση ἤθελε, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐπιθυμοῦσε νὰ τρέξει γρήγορα, ὅπως οἱ ἀκροβάτες, ποῦ φέρνοντας τα πόδια ἐπάνω κινοῦνται κυκλικά, ἔχοντας τότε ὀχτὼ σκέλη, στηριζόταν σ' αὐτὰ καὶ μετακινοῦνταν γρήγορα κυκλικά. Καὶ ἦταν τρία τα γένη καὶ τέτοια, γιατί το ἀρσενικό γεννήθηκε ἀρχικά ἀπὸ τον ἥλιο, το θηλυκό ἀπὸ τὴ γῆ κι ἐκείνῳ ποῦ μετεῖχε καὶ τῶν δύο ἀπὸ τὴ σελήνη, γιατί καὶ ἡ σελήνη μετέχει καὶ τῶν δύο. Ἦταν δὲ κυκλικά, καὶ αὐτὰ καὶ ἡ πορεία τους, γιατί ἦταν ὁμοία με τους γονεῖς τους καὶ ἦταν φοβερά ὡς πρὸς τὴ δύναμη καὶ τὴ σωματική τους ἀντοχὴ καὶ εἶχαν πολύ μεγάλη ἔπαρση.
.
Τα ἔβαλαν μάλιστα καὶ με τους θεούς, καὶ αὐτό ποῦ λέει ὁ Ὅμηρος γιὰ τον Ἐφιάλτη καὶ γιὰ τον Ὤτο, γιὰ ἐκείνους το λέει, το ὅτι δηλαδή προσπάθησαν νὰ ἀνεβοῦν στὸν οὐρανὸ γιὰ νὰ ἐπιτεθοῦν στοὺς θεούς. Ο Ζεὺς τότε καὶ οἱ ἄλλοι θεοί σκέφτονταν τι πρέπει νὰ τους κάνουν καὶ δὲν ἔβρισκαν λύση, γιατί δὲν μποροῦσαν οὔτε νὰ τους σκοτώσουν καὶ, ὅπως τους Γίγαντες, νὰ τους κατακεραυνώσουν γιὰ νὰ ἀφανίσουν το γένος τους (γιατί ἔτσι οἱ τιμές πρὸς αὐτούς καὶ οἱ θυσίες τῶν ἀνθρώπων θὰ χάνονταν), οὔτε ὅμως καὶ νὰ τους ἀφήσουν νὰ παρεκτρέπονται.

Τέλος ὁ Ζεύς σκέφτηκε κάτι καὶ τους λέει: Μου φαίνεται, εἰπέ, πῶς μηχανεύτηκα ἕναν τρόπο ὥστε καὶ νὰ διατηρηθοῦν οἱ ἄνθρωποι καὶ νὰ πάψει ὁ ἐκτραχηλισμός τους, ἀφοῦ θὰ ἔχουν γίνει ἀσθενέστεροι. Τώρα λοιπόν αὐτούς, εἰπέ, θὰ τους κόψω τον καθένα στὴ μέση, κι ἔτσι καὶ ἀσθενέστεροι θὰ εἶναι καὶ χρησιμότεροι σ' ἐμᾶς, γιατί θὰ εἶναι πολυπληθέστεροι. Καὶ θὰ βαδίζουν ὄρθιοι πάνω στὰ δύο σκέλη.
.
Ἄν ὅμως ἐξακολουθήσουν νὰ παρεκτρέπονται καὶ δὲν θελήσουν νὰ ἡσυχάσουν, καὶ πάλι εἰπέ, θὰ τους κόψω στὰ. δύο, ὥστε νὰ περπατοῦν πάνω στὸ ἕνα πόδι σὰ νὰ παίζουν κουτσό. Ἀφοῦ τα εἰπέ αὐτά, ἔκοψε τους ἀνθρώπους στὴ μέση, ὅπως ἐκεῖνοι ποῦ κόβουν τα μούσμουλα γιὰ νὰ τα ξεράνουν, ἡ ὅπως ἐκεῖνοι ποῦ κόβουν τα αὐγά με μία τρίχα. Καὶ ὅποιον ἔκοβε, ἔβαζε τον Ἀπόλλωνα νὰ του γυρίζει το πρόσωπο καὶ τον μισό λαιμό πρὸς την τομή, ὥστε βλέποντας το κόψιμό του νὰ γίνει ὁ ἄνθρωπος φρονιμότερος καὶ τον ἔβαζε νά γιατρέψει καὶ τα ἄλλα.

Αὐτὸς λοιπόν του γύριζε το πρόσωπο καὶ, τραβῶντας ἀπὸ παντοῦ το δέρμα πρὸς αὐτὸ ποῦ λέμε τώρα κοιλιά, ὅπως τα σουρωτά πουγκιά, το ἔδενε στὴ μέση της κοιλιᾶς ἀφήνοντας ἕνα στόμιο, αὐτὸ ποῦ λέμε ἀφαλό. Καὶ τις ἄλλες ρυτίδες τις πολλές τις λείαινε καὶ διάρθρωνε τα στήθη ἔχοντας ἕνα ὄργανο παρόμοιο μ' ἐκεῖνο ποῦ χρησιμοποιοῦν οἱ τσαγκάρηδες γιὰ νὰ λειαίνουν τις ρυτίδες των δερμάτων γύρω ἀπὸ τα καλαπόδια. Ἄφησε ὅμως λίγες, αὐτὲς ποῦ βρίσκονται γύρω ἀπὸ την κοιλιά καὶ τον ἀφαλό, γιὰ νὰ ἀποτελοῦν ἀνάμνηση του παλιοῦ παθήματος. Ἐπειδή λοιπόν ἡ φύση διχοτομήθηκε, ποθῶντας το καθένα το μισό του, πήγαινε μαζί του.
.
Καὶ τυλίγοντας τα χέρια του ὁ ἕνας γύρω ἀπὸ τον ἄλλον καὶ ἀγκαλιασμένοι μεταξύ τους, θέλοντας νὰ ξαναενωθοῦν, πέθαιναν ἀπὸ την πείνα καὶ την ἀπραξία, γιατί δὲν ἤθελαν νὰ κάνει τίποτα ὁ ἕνας χωρίς τον ἄλλον. Καὶ ὁπότε πέθαινε το ἕνα ἀπὸ τα δύο μισά καὶ παρέμενε το ἄλλο, ἐκεῖνο ποῦ παρέμενε ἐπιζητοῦσε ἄλλο καὶ ἀγκαλιαζόταν μαζί του, εἴτε τύχαινε νὰ εἶναι το ἡμίση μιᾶς ὁλόκληρης γυναίκας (αὐτὸ ποῦ τώρα ὀνομάζουμε γυναῖκα), εἴτε ἑνὸς ἄντρα, καὶ ἔτσι χάνονταν. Τους λυπήθηκε ὅμως ὁ Ζεύς καὶ μηχανεύτηκε κάτι ἄλλο, μεταθέτοντας τα γεννητικά τους ὄργανα μπροστά γιατί προηγουμένως τα εἶχαν κι αὐτὰ πρὸς τα ἕξω καὶ ἡ γονιμοποίηση καὶ ἡ γέννηση γινόταν ὄχι ἐπάνω τους ἀλλὰ στὴ γῆ, ὅπως καὶ στὰ τζιτζίκια.

Τα μετέθεσε λοιπόν ἔτσι αὐτὰ μπροστά καί ἔκανε ὥστε μ' αὐτὰ νὰ γίνεται ἡ γονιμοποίηση μέσα τους, με το ἀρσενικό μέσα στὸ θηλυκό, ὥστε με το ἀγκάλιασμα, ἄν τύχει νὰ εἶναι ἀνάμεσα σε ἄντρα καὶ γυναῖκα, νὰ γίνεται γονιμοποίηση καὶ νὰ ἀναπαράγεται το γένος, ἡ ἄν εἶναι ἄντρας με ἄντρα, νὰ ἐπέρχεται κορεσμός ἀπὸ τὴ συνουσία καὶ νὰ ὑπάρχουν παύσεις, καὶ νὰ στρέφονται στὶς δουλειές τους καὶ νὰ ἀσχολοῦνται με τα διάφορα ζητήματα της ζωής.
.
Εἶναι λοιπόν ἀπὸ τόσο παλιά ὁ ἔρωτας ἔμφυτος στοὺς ἀνθρώπους καὶ τους ἐπαναφέρει στὴν ἀρχαία φύση, καὶ ἐπιχείρει νὰ κάνει ἀπὸ τα δύο ἕνα, καὶ νὰ γιατρέψει την ἀνθρώπινη φύση. Ο καθένας λοιπόν ἀπὸ μας εἶναι κομμάτι ἀνθρώπου, σὰν κομμένος ἀπὸ ἕνα στὰ δύο, ὅπως οἱ γλῶσσες τα ψάρια, κι ἀναζητεῖ πάντοτε ὁ καθένας το κομμάτι ποῦ του λείπει…»
.
Θὰ μποροῦσε νὰ πεῖ κανείς πῶς καὶ σε Ψυχολογικό ἐπίπεδο ἡ ἀναζήτηση του ἄλλου μισοῦ ποῦ ἀναφέρει ὁ Πλάτωνας, βρίσκει την ἐκφράση του μέσα ἀπὸ την θεωρία του Carl Jung Animus και Anima. Σύμφωνα με αὐτή τόσο οἱ ἄντρες ὅσο καὶ οἱ γυναῖκες ἔχουν μέσα τους στοιχεῖα καὶ του ἀντίθετου φύλου. Κάθε ἄντρας ἔχει καὶ μία θηλυκή πλευρά καὶ κάθε γυναῖκα ἔχει ἀσυνείδητα ἀρσενικά χαρακτηριστικά. Το θηλυκό ἀρχέτυπο στὸν ἄντρα ἀποκαλεῖται «Anima», ἐνῶ το ἀρσενικό ἀρχέτυπο στὴ γυναῖκα ἀποκαλεῖται «Animus».

Ἡ λέξη ἡρωισμός φοβᾶμαι ὅτι δὲν ἀποδίδει στὸ ἐλάχιστο τις πράξεις αὐτοθυσίας των Ἑλλήνων

Ἡ λέξη ἡρωισμός φοβᾶμαι ὅτι δὲν ἀποδίδει στὸ ἐλάχιστο τις πράξεις αὐτοθυσίας των Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖες ἦταν ὁ καθοριστικός παράγοντας γιὰ τὴ νικηφόρα ἔκβαση της κοινῆς προσπάθειας των ἐθνῶν, κατά τὴ διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, γιὰ την ἀνθρώπινη ἐλευθερία καὶ την ἀξιοπρέπεια. Ἐάν δὲν ἦταν ἡ ἀνδρεία των Ἑλλήνων καὶ το θάρρος τους, ἡ ἔκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου θὰ ἦταν ἀκαθόριστη. Winston Churchill (παραφρασμένο ἀπὸ μία ἀπὸ τις ὁμιλίες του στὸ βρετανικό κοινοβούλιο στὶς 24 Ἀπριλίου 1941)

Τὸ χρυσόμαλλο δέρας δὲν ἦταν μυθοπλασία...

.
Το χρυσόμαλλο δέρας δὲν ἦταν καθαρά ἀποκύημα της φαντασίας τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, ἀλλὰ βασιζόταν σε ἱστορικά δεδομένα! Μπορεῖ, δηλαδή, ὁ Πηλέας νὰ ἀνέθεσε στὸν Ἰάσωνα νὰ φέρει το πολυπόθητο χρυσόμαλλο δέρας, ἕνα ἰσχυρὸ σύμβολο ἐξουσίας, ἀλλὰ γιατί το δέρμα ἑνὸς τόσο κοινοῦ ζώου θεωρεῖτο τόσο σημαντικό;

" Ἡ ἀπάντηση εἶναι εὔκολη, ἄν διερευνηθεῖ ὁ τρόπος ἀπόληψης του χρυσοῦ ἀπὸ τα χρυσοφόρα ποτάμια την ἐποχῆ του Χαλκοῦ. Ἰδιαίτερα ὁ ποταμός Φάσις στὴν περιοχή της Κολχίδος (σημερινή Γεωργία) ἦταν γνωστός γιὰ τις ποσότητες ψηγμάτων χρυσοῦ ποῦ μετέφερε.

Ἀρχικά, ἡ ἀπόληψη αὐτοῦ του πολύτιμου μετάλλου γινόταν με προβιές, κυρίως προβάτων, τις ὁποῖες βουτοῦσαν οἱ μεταλλευτές μέσα στὸ ποτάμι, ὁπού καὶ ἐγκλωβίζονταν τα ψήγματα του χρυσοῦ. Στὴ συνέχεια οἱ προβιές στέγνωναν καὶ τινάζονταν γιὰ νὰ συλλεχθεῖ ὁ χρυσός ἡ καίγονταν γιὰ νὰ ἀποληφθοῦν οἱ σβόλοι του χρυσοῦ.

Με την πάροδο του χρόνου καὶ την ἐξελίξη τῶν τεχνικῶν, οἱ προβιές τοποθετοῦνταν σε σταθερά ξύλινα ρεῖθρα μέσα στὴν κοίτη του ποταμοῦ" ἐξήγησε ὁ Μᾶρκος Βαξεβανόπουλος, ὑποψήφιος διδάκτορας γεωλογίας στὸ Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε διάλεξη ποὺ ἔδωσε πρόσφατα στὸ Μουσεῖο Φυσικῆς Ἱστορίας Βόλου, με θέμα: "Ἀρχαία μεταλλεῖα: Ἀπὸ το Πήλιο του Ἰάσωνα, στὸ Λαύριο του Πεισίστρατου".

Ὅπως ὑπογραμμίζει στὴν ὁμιλία του, το ἀξιόλογο στὰ φιλολογικά ἔργα γιὰ την Ἀργοναυτική ἐκστρατεία, ἀλλὰ καὶ τον Τρωικό πόλεμο εἶναι ὅτι τα οἰκονομικά κέντρα της ἐποχῆς καὶ τα γεωστρατηγικά σημεῖα τοποθετοῦνται πρὸς την περιοχή του Εύξείνου Πόντου. "Καὶ ὄχι ἄδικα", ἐξηγεῖ, "καθώς τα γεγονότα ποὺ περιγράφονται τοποθετοῦνται χρονικά περίπου στὸ πέρασμα ἀπὸ την Ἐποχῆ του Χαλκοῦ στὴν Ἐποχῆ του Σιδήρου".

Πρόσφατα, στὴν περιοχή της Γεωργίας, μελετήθηκαν χῶροι με την ἀρχαιότερη ἐξόρυξη καὶ μεταλλουργία σιδήρου- περίπου το 1400 π.Χ. Αὐτὸ δείχνει ὅτι στὴν εὐρύτερη περιοχή του Εύξείνου Πόντου ἔχουμε το πέρασμα ἀπὸ τὴ μεταλλουργία του χαλκοῦ, στὴ μεταλλουργία του σιδήρου.

"Ἀρὰ, ὄχι ἄδικα", συμπεραίνει, "ὁ Ἡρόδοτος τοποθέτησε τὴ φυλή των Χαλύβων, ποὺ ἐπεξεργάζονταν το σίδηρο, σε ἐκείνη την περιοχή".

Οἱ αἰῶνες γνώσης σε θέματα μεταλλευτικῆς καὶ μεταλλουργίας ὁδηγοῦν σταθερά στὴν ἀνακάλυψη της ἀπόληψης καὶ της χύτευσης του σιδήρου. Πιθανότατα, οἱ ταξιδευτές της ἐποχῆς μεταφέρουν στὸν ἑλλαδικό χῶρο τις γνώσεις γιὰ το νέο μέταλλο. Η νέα ἐποχῆ θὰ σημαδευτεῖ ἀπὸ τα πιὸ ἰσχυρὰ, πιὸ γερά στὴν κρούση, σιδερένια ὅπλα.

Ὅπως πιθανολογεῖ, ἄλλωστε, ὁ κ. Βαξεβανόπουλος, ἡ λεγόμενη "Κάθοδος των Δωριέων" ἔχει σχέση με την κάθοδο της γνώσης σε θέματα μεταλλευτικῆς καὶ μεταλλουργίας.

"Ἄς μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ὁ βασικός μοχλός της οἰκονομίας καὶ των ἐπιμέρους λειτουργιῶν της ἦταν ἡ κατοχή των μετάλλων καὶ τῶν μεταλλοφόρων περιοχῶν" διευκρινίζει.

Ἀρχαία μεταλλεῖα στὸ Πήλιο

Ὁ Ἰάσονας, ὅμως, δὲν ξεκίνησε ἀπὸ μία περιοχή, χωρίς γνώσεις μεταλλευτικῆς καὶ μεταλλουργίας. Οἱ κάτοικοι της ἀρχαίας Ἰωλκοῦ γνωρίζουν το χρυσό καὶ το χαλκό, ὡς μέταλλα.

Το Πήλιο μέχρι πρότινος δὲν ἦταν γνωστό γιὰ την παρουσία χρήσιμων μετάλλων. "Κι ὅμως", ἀναφέρει ὁ ὑποψήφιος διδάκτορας, "ἀπὸ την περιοχή της Ζαγοράς μέχρι το χωριό Καλαμάκι Πηλίου ἔχουν βρεθεῖ πάνω ἀπὸ 30 μεταλλοφόρες περιοχές με ἔντονη την παρουσία ὀρυκτῶν του σιδήρου, του μολύβδου καὶ του χαλκοῦ".

Μάλιστα, στὸ χωριό Ξουρίχτι, ἀνακαλύφθηκε ἀρχαῖο ὑπόγειο μεταλλεῖο με συνολικό μῆκος διαδρόμων πάνω ἀπὸ 100 μέτρα, ἐνῶ στὴ γύρω περιοχή, ἔντονη εἶναι ἡ παρουσία ἐπιφανειακῶν ἐκμεταλλεύσεων.

"Μποροῦμε λοιπόν νὰ ὑποθέσουμε ὅτι ἡ ἐξάντληση τῶν τοπικῶν μεταλλοφοριῶν, ὑπῆρξε ἡ κύρια ἀφορμὴ γιὰ την ὀργάνωση ἐκστρατειῶν σε ὑπερπόντιες περιοχές. Ἡ ἀναζήτηση νέων καὶ πλούσιων μεταλλοφοριῶν χαλκοῦ καὶ χρυσοῦ, πιθανῶς, ἦταν ἡ κύρια αἰτίᾳ τῶν ἀποστολῶν, ἴσως καὶ των ἐπιμέρους πολεμικῶν συγκρούσεων" ἐκτιμᾶ.

Ἀρχαῖο Λαύριο

Σημεῖο σταθμός στὴν ἱστορία του Λαυρίου εἶναι γιὰ τον κ. Βαξεβανόπουλο, το 546 π.Χ., ὁπότε καὶ ἐπιστρέφει ὁ Πεισίστρατος ἀπὸ την ἐξορία του.

Ἀπὸ το Παγγαίο καὶ τὴ Θράκη, ὁποῦ εἶχε ἐξοριστεῖτε, φέρνει μαζί του ἔμπειρους μεταλλευτές των μεταλλείων του Παγγαίου καὶ της Σκαπτής Ὕλης καὶ πλέον το Λαύριο ἀρχίζει νὰ γνωρίζει ἰδιαίτερη ἀκμὴ.

Ξεκινᾶ ἡ διάνοιξη δαιδαλωδῶν στοῶν, ποὺ συνδέονται με την ἐπιφάνεια με κατακόρυφα φρεάτια. Το 483 π.Χ. θὰ ἀνακαλυφθεῖ μία ἰδιαίτερα πλούσια μεταλλοφορία ποὺ θὰ ὁδηγήσει στὴν οἰκονομική ἄνθηση της Ἀθήνας.

Ἀπὸ τις προσόδους αὐτῆς της ἀνακάλυψης, ὁ Θεμιστοκλῆς θὰ πείσει του Ἀθηναίους νὰ ναυπηγήσουν 200 τριήρεις, με τις ὁποῖες νίκησαν τον Περσικό στόλο στὴ ναυμαχία της Σαλαμίνας.

"Ἄρα, ἀντιλαμβανόμαστε ὅτι ἀκόμη καὶ ἡ πορεία της ἱστορίας ἀπεξαρτᾶται ἀπὸ την ἐξελίξη της μεταλλευτικῆς δραστηριότητας, ἀφοῦ αὐτὴ ὁρίζει τους πυλῶνες της οἰκονομίας καὶ κατ' ἐπεκτάσει της πολιτικῆς" προσθέτει, χαρακτηρίζοντας το Λαύριο ὡς "την πρώτη βιομηχανική ἐπανάσταση πρὸ Χριστοῦ".

Γενικότερα πάντως, μεγάλα μεταλλευτικά κέντρα της ἀρχαιότητας θεωροῦνται ἡ Θάσος, ἡ ἀπέναντι της Θάσου περιοχή της Σκαπτής Ὕλης, το ὀρὸς Παγγαίο, το ὀρὸς Ἄγκιστρο, ἡ Βορειοανατολική Χαλκιδική, ἡ Σίφνος καὶ ἡ Μῆλος.

Σε ὅλες αὐτὲς τις περιοχές ὑπάρχουν δεκάδες ἀρχαῖες ὑπόγειες στοές ἐξόρυξης μεταλλεύματος, οἱ ὁποῖες, ὅμως, δὲν ἔχουν μελετηθεῖ ἐνδελεχῶς, με ἀποτέλεσμα την ἔλλειψη βασικῶν στοιχείων καὶ την καταστροφή πολλῶν στοῶν, καταλήγει ὁ κ.Βαξεβανόπουλος.

** Οἱ φωτογραφίες προέρχονται ἀπὸ το ἀρχεῖο του κ. Βαξεβανόπουλου καὶ ἀπεικονίζουν την ἐξερεύνηση της ἀρχαίας μεταλλευτικῆς δραστηριότητας